ΧΟΡΗΓΟΙ

Σ


Σελήνη - Σεληνιακός μήνας - Σεληνιακά Παροδικά Φαινόμενα - Σείριος - Σκοτεινή ύλη - Σκουληκότρυπες - Σμήνος του Τραπεζίου -  Στίλβη - Σύμπαν - Σύνοδος - Σύντηξη Υδρογόνου - Συστήματα Αστρονομικών Συντεταγμένων - Σφαίρα Στρέμγκρεν - SUPER NOVA

 

 

Σεληνιακός μήνας

 

      Είναι ο χρόνος που απαιτείται για μια πλήρη περιφορά της Σελήνης γύρω από τη Γη. Εξαιτίας των ανωμαλιών που παρουσιάζει η Σελήνη κατά την κίνησή της γύρω από τη Γη υπάρχουν διάφοροι σεληνιακοί μήνες.

 


 

Στίλβη

 

       Όρος της αστρονομίας για τη μεταβολή της λαμπρότητας του χρώματος. επίσης ο ίδιος όρος υποδηλώνει το φαινομενικό τρεμόσβησμα ενός αστεριού που παρατηρείται από τη Γη.
      Κατά τη διαδρομή του το φως, που εκπέμπει ένα αστέρι μέχρι τη Γη, υφίσταται μια μικρή απορρόφηση και σκέδαση από τη μεσοαστρική και μεσοπλανητική ύλη. Το φαινόμενο γίνεται πολύ πιο έντονο κατά την είσοδο του φωτός στη γήινη ατμόσφαιρα, όπου η απορρόφηση γίνεται επιλεκτικά από διάφορα μόρια της ατμόσφαιρας κι έτσι το φως του αστεριού χάνει ορισμένες από τις συχνότητές του, παρουσιάζοντας διαφορετικό χρώμα. Η σκέδαση εκτρέπει την πορεία του φωτός, με αποτέλεσμα να έχουμε στην επιφάνεια της Γης μικρότερη ένταση φωτεινής ακτινοβολίας από την πραγματική.

      Για να ελαχιστοποιηθεί το φαινόμενο της στίλβης τα αστεροσκοπεία κατασκευάζονται σε κάποιο υψόμετρο, όπου η πυκνότητα του αέρα είναι μικρή, και σε περιοχές αμόλυντες από βιομηχανική σκόνη. Η ιδανική περίπτωση θα ήταν η τοποθέτηση ενός τηλεσκοπίου σ' ένα διαστημικό σταθμό.   <---επιστροφή

 


 

Σύντηξη Υδρογόνου

 

      Αντίδραση πυρηνικής σύντηξης κατά την οποία δύο πυρήνες υδρογόνου δηλαδή πρωτόνια, συνενώνονται με προϊόν τον πυρήνα κάποιου βαρύτερου στοιχείου. Η σύντηξη του υδρογόνου πραγματοποιείται στο εσωτερικό αστεριών και ακολουθεί δύο εναλλακτικές. Την αλυσίδα πρωτονίου-πρωτονίου ή τον κύκλο CNO.   <---επιστροφή

 


 

Σμήνος του Τραπεζίου

 

      Το Τραπέζιο (Trapezium Cluster) είναι ένα νεαρό σε ηλικία ανοιχτό σμήνος αστέρων στην καρδιά του νεφελώματος του Ωρίωνα
      Το νεφέλωμα του Ωρίωνα.
      Το ανοιχτό σμήνος αυτό έχει ηλικία περίπου 300.000 χρόνια, και αποτελεί υποσμήνος του Σμήνους του Νεφελώματος του Ωρίωνα (Orion Nebula Cluster).Η περιοχή του τραπεζίου είναι ακόμα ενεργή καθώς ακόμα σχηματίζονται εκεί νέα άστρα. Το σμήνος αυτό πήρε το όνομά του από τον σχηματισμό που δημιουργούν οι τέσσερις πιο φωτεινοί αστέρες του οκταπλού αστέρα θ του Ωρίωνα.

Πηγή:astronomia.gr

 

 

 

     Ιστορική Αναδρομή

 

       Το Σμήνος του Τραπεζίου ανακαλύφθηκε από τον Γαλιλαίο στις 4 Φεβρουαρίου του 1617.
      Η αρχική καταγραφή αναφερόταν σε ένα τριπλό σύστημα αστέρων. Η ανακάλυψη του Γαλιλαίου όμως έμεινε στην αφάνεια, και το θ1 του Ωρίωνα χαρακτηρίστηκε ως τριπλό άστρο από τον Christiaan Huygens το 1656. Το τέταρτο αστέρι του τραπεζίου ανακαλύφθηκε από τον Abbe Jean Picard το 1673 (σύμφωνα με τον De Mairan), και ανεξάρτητα από τον Picard, ανακαλύφθηκε από τον Huygens το 1684. Το πέμπτο αστέρι ανακαλύφθηκε από τον Friedrich Georg Wilhelm Struve το 1826, το έκτο από τον John Herschel στις 13 Φεβρουαρίου του 1830. Το έβδομο αστέρι ανακαλύφθηκε από τον Alvan Clark το 1888 καθώς δοκίμαζε το 36ιντσο διοπτρικό τηλεσκόπιο του αστεροσκοπείου Lick. Το όγδοο αστέρι ανακαλύφθηκε από τον Barnard αργότερα το 1888 χρησιμοποιώντας το ίδιο τηλεσκόπιο, το οποίο αργότερα έδειξε ο ίδιος ότι ήταν διπλό αστέρι.  
<---επιστροφή

 


 

Σεληνιακά Παροδικά Φαινόμενα

 

Τα Σεληνιακά Παροδικά Φαινόμενα (Σ.Π.Φ.) (Transient Lunar Phenomena - TLP) είναι απότομες αλλαγές οι οποίες παρατηρούνται σε πολυάριθμες σεληνιακές περιοχές .Υπάρχουν πολλοί τύποι Σ.Π.Φ. και πολλές θεωρίες για να τα εξηγήσουν.

Μορφές με τις οποίες παρατηρούνται Σ.Π.Φ.
1.Αεριώδη: Πραγματοποιείται, πιθανώς, με μια παραγωγή αερίου από το σεληνιακό υπέδαφος. Συνοδεύεται από επισκίαση της σεληνιακής περιοχής κοντά στη θέση όπου το αέριο ελευθερώνεται έχει παρατηρηθεί στη θάλασσα Crisium , και στους κρατήρες Πλάτωνα, Aristarchus και Tycho.

2.Επισκίαση: Συνδέεται με απελευθέρωση αερίων. Κατά τη διάρκεια αυτής απελευθέρωσης η περιοχή όπου πραγματοποιείται φαίνεται να εξαφανίζεται. Έχει παρατηρηθεί στους εσωτερικούς κρατήρες της θάλασσας Crisium και του Πλάτωνα.

3.Λάμψη: Συνδέεται με ασυνήθιστο άλβεδο των σεληνιακών πλαισίων κρατήρων, ή την ακραία αύξηση του albedo στα σεληνιακά χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Έχει παρατηρηθεί στους κρατήρες Censorinus και Aristarchus και στη περιοχή γύρω από τον Proclus .

4.Λάμψη σύγκρουσης: Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει όταν ένας μετεωρίτης προσκρούει στη σεληνιακή επιφάνεια. Η ενέργεια αυτού του αντίκτυπου προκαλεί την πυράκτωση.

5.Σημειακή λάμψη: Όταν παρατηρείται σημειακή λάμψη στη σεληνιακή επιφάνεια . Αυτό το φαινόμενο παρατηρείται στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, συνήθως σε ηλικία 3 ή 4ημερών. Πολλές σημειακές λάμψεις έχουν παρατηρηθεί κατά τη διάρκεια ολικών σεληνιακών εκλείψεων.

6.Γαλαζωπή όψη: Η πλειοψηφία των γαλαζωπών λάμψεων παρατηρείται στο φωτισμένο μέρος της Σελήνης. Το χρώμα τους ποικίλλει από μια γαλαζωπή απόχρωση έως ένα μπλε ηλεκτρικό. Συνήθως συνδέεται με επισκίαση. Η περιοχή στην οποία έχουν καταγραφεί οι περισσότερες είναι ο κρατήρας Aristarchus.

7.Κοκκινωπή όψη: Παρόμοια με τη γαλαζωπή. Κοκκινωπές λάμψεις έχουν παρατηρηθεί γύρω από τον κρατήρα Aristarchus και στο εσωτερικό του κρατήρα Gassendi.

8.Αλλαγή σκιών: Πραγματοποιείται όταν η σκιά ενός σεληνιακού χαρακτηριστικού γνωρίσματος φαίνεται διαφορετική από το αναμενόμενο δηλαδή πιο γκρίζα παρά μαύρη. Επίσης υπάρχει μια σκιά όταν δεν αναμένεται ή και αντίστροφα.

9.Αύξηση οπτικής αντίθεσης: Εμφανίζεται στη ζώνη μεταξύ Δύσης και ανατολής ή μεταξύ φωτεινών και σκοτεινών περιοχών. Συνδέεται με την γκριζωπή εμφάνιση ή ασυνήθιστη εμφάνιση ενός κρατήρα μέσα στον φωτισμένο τομέα της σεληνιακής επιφάνειας.

10.Σκοτείνιασμα: Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει όταν ένα σεληνιακό χαρακτηριστικό γνώρισμα ή περιοχή σκουραίνει .Αυτό το φαινόμενο έχει πολλές όψεις .Έχει παρατηρηθεί στους κρατήρες Picard, Reiner και το εσωτερικό του Proclus.

11.Επαναλαμβανόμενα σεληνιακά φαινόμενα: Αυτό το φαινόμενο δεν είναι ένα πραγματικό Σ.Π.Φ. αλλά μόνο μια οπτική πλάνη λόγω της γωνίας του φωτισμού και της φάσης του φεγγαριού. Κατά συνέπεια μερικά σεληνιακά χαρακτηριστικά γνωρίσματα θα έχουν μακρύτερες, από ό,τι συνήθως, σκιές λόγω της υψηλής γωνίας του φωτισμού ή μετά από μερικές ημέρες αφότου έχει κινηθεί η διαχωρίζουσα από το παρατηρούμενο χαρακτηριστικό γνώρισμα.

 

Θεωρίες για την προέλευση των Σ.Π.Φ.

1.Παλιρροιακές δυνάμεις: Οι παλιρροϊκές δυνάμεις που ασκούνται από τη Γη είναι σε θέση να προκαλέσουν πίεση στο σεληνιακό μανδύα(ένα από τα πρώτα στρώματα του υπεδάφους) με αποτέλεσμα να απελευθερώνεται αέριο.

2.Μεταβολή του albedo: Όταν το albedo να ποικίλει λόγω της μετακίνησης σκόνης.

3.Μεγάλη θερμική διαφορά: Λόγω της τεράστιας διαφοράς θερμοκρασίας στη σεληνιακή επιφάνεια τα διαφορετικά υλικά συστέλλονται και διαστέλλονται σε διαφορετικό βαθμό.

4.Μαγνητικές αιτίες: Το ηλιακό πλάσμα αλληλεπιδρά με τη σεληνιακή επιφάνεια. Οι θερμικές ακτίνες διεισδύουν βαθιά μέσα στο σεληνιακό υπέδαφος και για αυτό ίσως η ηλεκτρομαγνητική επίδραση να είναι αρμόδια για Σ.Π.Φ.

5.Υπεριώδης ακτινοβολία: Αυτή η ακτινοβολία πηγάζει από τον Ήλιο και ίσως είναι η αιτία για το φθορισμό στα οπτικά μήκη κύματος δεδομένου ότι καμία σεληνιακή ατμόσφαιρα δεν την εμποδίζει από το να φτάσει στη σεληνιακή επιφάνεια.

6.Ηλιακός άνεμος: Όταν ο Ηλιακός Άνεμος φτάνει στη σεληνιακή επιφάνεια , παράγεται ηλεκτρική εκκένωση ή ακόμη δημιουργούνται χημικά μόρια που απελευθερώνουν την ενέργεια με έκρηξη.

7.Φασματική διάθλαση: Το ηλιακό φως διαθλάται σε διαφορετικές γωνίες από τη σεληνιακή σκόνη στη επιφάνεια αλλά όχι σε αρκετό βαθμό ώστε να αναλυθεί από ένα τηλεσκόπιο. Ανάλογα με τις γωνίες η διάθλαση θα παρατηρηθεί ως ένας από τους προαναφερόμενους τύπους των Σ.Π.Φ.

8.Συγκρούσεις μετεωριτών: Η πρόσκρουση ενός μετεωρίτη στη σεληνιακή επιφάνεια ίσως να προκαλεί αρκετή ενέργεια στο ορατό παράθυρο του φάσματος προκαλώντας έτσι ένα Σ.Π.Φ.

9.Σεληνιακοί σεισμοί: Οι σεισμοί συμβαίνουν συνήθως σε μεγάλα βάθη και να είναι σε θέση να απελευθερώσουν πίεση η οποία θα απελευθερώσει έπειτα την ενέργεια ή, θα προκαλέσει τριβή μεταξύ των βράχων στο σεληνιακό υπέδαφος με συνέπεια την παραγωγή ενέργειας υπό μορφή θερμότητας και ορατού φωτός.

10.Χρωματική εκτροπή: Προκαλείται από άσχημο seeing. Έτσι όταν αυτή είναι η αιτία δε πρόκειται για πραγματικό Σ.Π.Φ. αλλά για χρωματικό σφάλμα του τηλεσκόπιου  
<---επιστροφή

 


 

Συστήματα Αστρονομικών Συντεταγμένων

 

      Για την πλοήγηση στην ουράνια σφαίρα, την ακριβή χαρτογράφηση των ουράνιων αντικειμένων καθώς και τη διευκόλυνση στη μέτρηση του χρόνου έχουν υιοθετηθεί διάφορα συστήματα συντεταγμένων.     

      Όλα ανεξαιρέτως τα συστήματα κάνουν χρήση ενός βασικού μέγιστου κύκλου ο οποίος χωρίζει την ουράνια σφαίρα σε δύο ημισφαίρια. Έπειτα από τους πόλους κάθε ημισφαιρίου φέρνουμε τους μέγιστος κύκλους. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα δικτυωτό πλέγμα το οποίο μας επιτρέπει να προσδιορίζουμε μονοσήμαντα τη θέση κάποιου αντικειμένου στον ουρανό.

      Ανάλογα με το πρόβλημα που μας απασχολεί έχουν αναπτυχθεί διάφορα συστήματα. Το κάθε σύστημα συνήθως παίρνει το όνομα του από τον βασικό κύκλο που χρησιμοποιεί ή από κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του. Έτσι υπάρχουν:
      Οι οριζόντιες συντεταγμένες, με βασικό κύκλο τον ορίζοντα του τόπου.

      Οι ισημερινές συντεταγμένες, με βασικό κύκλο τον ουράνιο ισημερινό κάνοντας χρήση της ωριαίας γωνίας.

      Οι ουρανογραφικές συντεταγμένες, με βασικό κύκλο επίσης τον ουράνιο ισημερινό. Διαφοροποιούνται από τις ισημερινές συντεταγμένες στο ότι κάνουν χρήση της ορθής αναφοράς στη θέση της ωριαίας γωνίας.

      Οι εκλειπτικές συντεταγμένες, με βασικό κύκλο την εκλειπτική, χρήσιμες σε αντικείμενα του ηλιακού συστήματος.

      Οι γαλαξιακές συντεταγμένες με βασικό κύκλο αυτόν που ορίζεται από το Γαλαξιακό επίπεδο, χρήσιμες στην περιγραφή των θέσεων απομακρυσμένων αντικειμένων.  
<---επιστροφή

 


 

Σφαίρα Στρέμγκρεν

 

Στην Αστροφυσική, μία Σφαίρα Στρέμγκρεν (Strömgren sphere) είναι η σφαίρα ιονισμένου υδρογόνου (H II) γύρω από ένα νεαρό αστέρα φασματικού τύπου O ή B. Το πιο ευδιάκριτο παράδειγμα τέτοιας σφαίρας στον ουρανό είναι το «Νεφέλωμα της Ροζέτας». Η Σφαίρα Στρέμγκρεν πήρε το όνομά της από τον Μπενγκτ Στρέμγκρεν.
Δεχόμενοι ότι το σχήμα της ιονισμένης περιοχής είναι ακριβώς σφαιρικό και αποτελουμενο μόνο από πλήρως ιονισμένο υδρογόνο, ώστε η αριθμητική πυκνότητα των πρωτονίων ισούται με εκείνη των ηλεκτρονίων (ne = np), ορίζουμε την αντίστοιχη ακτίνα Στρέμγκρεν ως το όριο όπου ο ρυθμός επανασυνδέσεως των ηλεκτρονίων με τα πρωτόνια ισούται με τον ρυθμό ιονισμού. Ο ρυθμός επανασυνδυασμού σε όλες τις ενεργειακές στάθμες NR είναι

όπου Nn είναι ο ρυθμός επανασυνδέσεως της νιοστής ενεργειακής στάθμης. Το n=1 εξαιρείται γιατί, αν ένα φωτόνιο με αρκετή ενέργεια επανασυνδέεται στη θεμελιώδη στάθμη, τότε το άτομο του υδρογόνου θα απελευθερώσει ένα άλλο φωτόνιο ικανό να ιονίσει ως τη θεμελιώδη ενεργειακή στάθμη.  
<---επιστροφή

 


 

Σύνοδος (αστρονομία)

 

      Ο όρος σύνοδος στην αστρονομία χαρακτηρίζει το φαινόμενο κατά το οποίο σώματα (συνήθως δυο) του Ηλιακού Συστήματος, για παράδειγμα πλανήτες ή δορυφόροι (π.χ. σύνοδος Σελήνης) ή ο Ήλιος, παρουσιάζουν το ίδιο ουράνιο μήκος ως προς την Γη, δηλαδή για τον γήινο παρατηρητή.
      Συγκεκριμένα, σύνοδος πλανήτη λέγεται η θέση εκείνη της περιφοράς του πλανήτη γύρω από τον Ήλιο όπου η αποχή του λαμβάνει τιμή 0°. Στην περίπτωση αυτή, η Γη, ο πλανήτης και ο Ήλιος βρίσκονται στην ίδια ευθεία. Για το λόγο αυτό η σύνοδος ονομάζεται και ευθυγράμμιση.
      Επίσης, παρόμοια θέση Γης - Σελήνης - Ηλίου (στην ίδια ευθεία) ονομάζεται σύνοδος Σελήνης.
      Το χρονικό διάστημα μεταξύ δυο διαδοχικών συνόδων ονομάζεται συνοδικός μήνας.
      Η σύνοδος πλανητών ή δορυφόρων χαρακτηρίζεται ουράνιο φαινόμενο.  
<---επιστροφή

 


 

ΣΚΟΥΛΗΚΟΤΡΥΠΕΣ

 

St. Petenburg: Ρώσος επιστήμονας πέτυχε να υπολογίσει ότι είναι πιθανή η ύπαρξη "σκωληκότρυπων" (wormholes), οι οποίες θα είναι αρκετά σταθερές και μεγάλες, ώστε, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, να επιτρέπουν διαγαλαξιακά ταξίδια, μετέδωσε το BBC στις 12 Απριλίου 2000.
Οι "σκωληκότρυπες" είναι αστρονομικά αντικείμενα που μπορούν θεωρητικά να λειτουργήσουν σαν ένα είδος συντόμευσης ανάμεσα σε δύο απομακρυσμένα σημεία στο Σύμπαν.
Ο Ρώσος αστροφυσικός Sergei Krasnikov από το αστεροσκοπείο Pulcovo της Αγίας Πετρούπολης ξεπέρασε τους περιορισμούς των μοντέλων που υπήρχαν μέχρι τώρα και βασίζονταν στη γενική θεωρία της Σχετικότητας και σύμφωνα με τα οποία μόνο "σκωλυκότρυπες" μικροσκοπικού μεγέθους είναι δυνατόν να υπάρξουν.
Οι σκουληκότρυπες μπορούν να δράσουν σαν σύντομες συνδέσεις μακρινών περιοχών του χωρόχρονου. Περνώντας διαμέσου μιας σκουληκότρυπας, μπορεί κάποιος να ταξιδεύσει ανάμεσα στις δύο περιοχές γρηγορώτερα από μια ακτίνα φωτός.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Sergei Krasnikov όμως είναι δυνατόν μία "σκωληκότρυπα" να δημιουργήσει αρκετή "εξωτική" ύλη, η οποία είναι ένα είδος αρνητικής ενέργειας με την ικανότητα να τις κρατήσει ανοικτές και συγχρόνως αρκετά μεγάλες  ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από ανθρώπους για διαστημικά ταξίδια, όταν βέβαια θα υπάρχει η κατάλληλη τεχνολογία.
Και άλλοι ειδικοί επιστήμονες θεωρούν πως το έργο του Ρώσου αστροφυσικού είναι πολύ ενδιαφέρον, ωστόσο παραμένουν επιφυλακτικοί, καθώς οι απόψεις του δεν είναι εύκολο να ελεγχθούν πειραματικά. Ο Ian Moss, όμως ένας φυσικός ειδικός στην Θεωρία σχετικότητας στο Πανεπιστήμιο του Newcastle, είπε στο BBC για την θεωρία αυτή "Αξίζει να ληφθεί σοβαρά τώρα  
<---επιστροφή

 


 


ΣΕΙΡΙΟΣ

      Είναι ένα πολύ λαμπερό αστέρι. Έχει ακτίνα 1,5 φορά μεγαλύτερη από τον ήλιο, η μάζα του είναι 2,5 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του ήλιου και είναι 35,5 φορές φωτεινότερος από αυτόν. Έχει θερμοκρασία επιφάνειας 11.200C , τόση όση είναι σε χιλιόμετρα η απόσταση μεταξύ Πυραμίδων Χέοπος και Γιουκατάν Μεξικού, αλλά τόση είναι σε μέτρα ανά δευτερόλεπτο και η ταχύτητα διαφυγής των σωμάτων από την έλξη της γης.
      Ο Σείριος αναφέρεται σε όλες τις θρησκείες του κόσμου με τα ονόματα Σείριος, Ζούρια, Σουρ, Σηειρ, Όσιρις κλπ. Αλλά η πανίσχυρη χριστιανική θρησκεία, για να σβήσει κάθε συσχετισμό της γης με το ζωηφόρο άστρο, προσπάθησε να αφανίσει κάθε στοιχείο, καταστρέφοντας τις βιβλιοθήκες(Αλεξάνδρειας). Επίσης, ονόμασε το αστέρι διάβολο και απαγόρευε ακόμα και τη προφορά του ονόματος Εωσφόρος, χωρίς καν να ξέρει τι σημαίνει( αυτός που φέρνει το φως).Εισήγαγε Επίσης μέσα στο δόγμα της πίστεως, την Αποκάλυψη, αιρετικό βιβλίο μη αποδεκτό αρχικά  ως κανονικό, μέσα στο οποίο ο Χριστός αποκαλεί τον εαυτό του «Πρωινό αστέρι»,έτσι όπως αποκαλείται εδώ και 22.000 χρόνια ο Σείριος!!   
<---επιστροφή



ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΛΗ

      Μετρήσεις στην αστρονομία υποδεικνύουν ότι πάνω έως το 90% του Σύμπαντος ή και περισσότερο βρίσκεται σε μορφή "σκοτεινής ύλης". Αυτή η ύλη δεν εκπέμπει φως ή οποιαδήποτε άλλη ανιχνεύσιμη ακτινοβολία, έτσι δεν μπορούμε να τη "δούμε", αλλά η παρουσία της γίνεται αισθητή από τα βαρυτικά φαινόμενα που εμφανίζονται στην ύλη που μπορούμε να δούμε. Οι αστέρες των γαλαξιών, για παράδειγμα, φαίνεται ότι κινούνται πολύ πιο γρήγορα απ' ό,τι αν επηρεάζονταν μόνο από την ορατή ύλη του γαλαξία.
      Η καμπύλωση λόγω βαρύτητας του φωτός που προέρχεται από ένα απομακρυσμένο γαλαξία εξαιτίας ενός σμήνους γαλαξιών που βρίσκεται μπροστά του και σε απόσταση δύο δισεκατομμυρίων ετών φωτός, επέτρεψε την ανασύνθεση της συνολικής μάζας αυτού του σμήνους και έδειξε ότι η μάζα της σκοτεινής ύλης υπερβαίνει, περίπου κατά 250 φορές, τη μάζα όλων των αστέρων των γαλαξιών του σμήνους. Στη διπλανή φωτογραφία φαίνεται ένα τεχνητού χρώμματος διάγραμμα ανακατασκευασμένο στον υπολογιστή που απεικονίζει τη μάζα της σκοτεινής ύλης ανά επιφάνεια στο σμήνος CL0024+1654. Η συνολική μάζα είναι πάνω από 300 εκατομμύρια εκατομμύρια εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη μάζα της Γης. Μεμονωμένοι γαλαξίες του σμήνους φαίνονται στο διάγραμμα ως προεξοχές μάζας.
      Ένα μέρος της σκοτεινής ύλης ίσως είναι στη μορφή μεγάλων πλανητών ή νεκρών αστέρων που αποτελούνταν από συνήθη πρωτόνια και νετρόνια. Εντούτοις οι θεωρίες της κοσμολογίας υποδεικνύουν πως ένα μεγάλο κλάσμα της σκοτεινής ύλης πρέπει να έχει εντελώς διαφορετική μορφή. Όποια κι αν είναι η φύση της, πρέπει να δίνει πολύ ασθενείς αλληλεπιδράσεις, διαφορετικά θα είχε ήδη ανιχνευθεί. Μια πιθανότητα είναι τα σωματίδια που αλληλεπιδρούν ασθενώς και ονομάζονται νετρίνα να έχουν μια μικρή μάζα, και να σχηματίζουν σκοτεινή ύλη. Αλλά η συμπεριφορά των νετρίνων δημιουργεί προβλήματα στις θεωρίες που πραγματεύονται τον τρόπο σχηματισμού των γαλαξιών στο Σύμπαν.
      Μια άλλη πιθανότητα είναι η σκοτεινή ύλη να βρίσκεται στη μορφή σωματιδίων που έχουν προβλεφθεί από τη θεωρία, αλλά δεν έχουν παρατηρηθεί ακόμα. Η ιδέα της "υπερσυμμετρίας" συνδέει τα σωματίδια της ύλης με τα σωματίδια φορείς των δυνάμεων, και υποδεικνύει την ύπαρξη βαρέων "υπερσωματιδίων". Τα ελαφρύτερα από αυτά τα υπερσωματίδια θα μπορούσαν να είναι σταθερά, και σ' αυτή την περίπτωση μεγάλος αριθμός από αυτά, που δημιουργήθηκαν στο πρώιμο Σύμπαν, θα μπορούσαν τώρα να έχουν συνενωθεί σε δομές σκοτεινής ύλης της τάξης μεγέθους των γαλαξιών.


SUPER NOVA ΜΕ ΓΥΜΝΟ ΜΑΤΙ

      Είναι ορατός με γυμνό μάτι ένας σουπερνόβα;Ναι, αν και πρόκειται για πολύ σπάνιο γεγονός που έχει παρατηρηθεί ελάχιστες φορές στην ανθρώπινη ιστορία.Ένας υπερκαινοφανής ή σουπερνόβα είναι το τελικό, καταστροφικό στάδιο στη ζωή ενός άστρου με μάζα τουλάχιστον 1,4 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου.
      Το άστρο εκρήγνυται όταν διαταραχθεί η ισορροπία μεταξύ της πίεσης προς τα έξω που ασκούν οι πυρηνικές αντιδράσεις των συστατικών του αερίων και της ώθησης προς τα μέσα λόγω της βαρύτητας.
      Η ενέργεια που εκλύεται είναι τόση, ώστε μετατρέπει άστρα που δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι στα πιο λαμπρά αντικείμενα του νυχτερινού ουρανού, για βδομάδες ή ακόμα και για μήνες. Μια από τις πιο παλιές παρατηρήσεις έγινε το 185 μ.Χ., όταν κοντά στον Άλφα και στον Βήτα του Κενταύρου "άναψε" ένα άστρο φωτεινότητας -8 - συγκριτικά αναφέρουμε ότι ο Δίας έχει φωτεινότητα -2,6. Η κλίμακα της φωτεινότητας, η οποία αυξάνεται όσο κινούμαστε από τους θετικούς αριθμούς στους αρνητικούς, είναι έτσι σχεδιασμένη, ώστε μια διαφορά πέντε μονάδων να αντιστοιχεί σε διαφορά φωτεινότητας ίση με εκατό.
      Ο σουπερνόβα του 1006, που παρατηρήθηκε από τους Κινέζους, έφτασε τη φωτεινότητα -10 και παρέμεινε ορατός για δύο χρόνια.  Ο τελευταίος σουπερνόβα που παρατηρήθηκε με γυμνό μάτι ήταν ο 1987Α, στο Μεγάλο Νεφέλωμα του Μαγγελάνου. Το 1987 η φωτεινότητά του ήταν μεταξύ 2 και 3, παρόλο που βρίσκεται 170.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη.


Σελήνη

      Η Σελήνη είναι (ο μοναδικός) φυσικός δορυφόρος της Γης και ο πέμπτος μεγαλύτερος φυσικός δορυφόρος του ηλιακού συστήματος. Λέγεται επίσης «Φεγγάρι» στη δημοτική γλώσσα, λιγότερο επίσημα ή ποιητικά. Αποτελείται από στερεά υλικά με σύσταση παρόμοια με αυτή της Γης. Είναι το φωτεινότερο σώμα στην ουράνια σφαίρα μετά τον Ήλιο, επειδή είναι και το κοντινότερο στη Γη ουράνιο σώμα. Εξαιτίας αυτής της εγγύτητας, η Σελήνη έχει ισχυρή βαρυτική επίδραση στη Γη, προκαλώντας φαινόμενα όπως οι παλίρροιες, αλλά και επηρεάζοντας τον άξονα περιστροφής της.
      Η μέση απόσταση Γης - Σελήνης είναι 384.403 χιλιόμετρα (παρατηρείται οτι αυτή η απόσταση αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο κατά μερικά εκατοστά). Η διάμετρος της σελήνης είναι 3.476 χιλιόμετρα (περίπου το 1/4 της γήινης). Η βαρύτητα στην επιφάνεια της Σελήνης είναι σε ένταση το 1/6 περίπου αυτής της Γης. Περιστρέφεται στον ελαφρώς κεκλιμένο άξονά της σε 27 ημέρες 7 ώρες και 43 λεπτά, ακριβώς στον ίδιο χρόνο που διαρκεί η τροχιακή περιφορά της γύρω από τη Γη. Αυτός ο συντονισμός είναι και ο λόγος που από τη γη βλέπουμε πάντα την ίδια όψη της, κάτι που οφείλεται στην βαρυτική έλξη από τη Γη.Η Γη και η σελήνη βαρυτικά είναι ένα ενιαίο σώμα με κοινό βαρυτικό κέντρο . Συνέπεια των παραπάνω είναι πως ορατό στη γη είναι το 59% της επιφάνειάς της.
      Το 1969, οι Νηλ Άρμστρονγκ (Neil Armstrong) και Μπαζ Όλντριν (Buzz Aldrin) κατά την αποστολή Απόλλων 11 του διαστημικού προγράμματος «Απόλλων» (Apollo) έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που πάτησαν στην επιφάνεια της Σελήνης. Ακολούθησαν άλλοι δέκα αστροναύτες κατά τις αποστολές Απόλλων 12, Απόλλων 14, Απόλλων 15, Απόλλων 16 και τελευταία την Απόλλων 17 το 1972. Η επιστροφή του ανθρώπου στη Σελήνη προβλέπεται περίπου το 2020, με το Πρόγραμμα Ωρίων της NASA, ενώ υπάρχουν σχέδια για επανδρωμένη αποστολή και από τους Κινέζους.
      Οι εκλείψεις Ηλίου προκαλούνται από τη Σελήνη, όταν αυτή περνά φαινομενικά μπροστά από το ήλιο, σκιάζοντας μέρος της Γης, αντίθετα με τις εκλείψεις Σελήνης που προκαλούνται ομοίως από τον πλανήτη Γη.  
<---επιστροφή




ΣΥΜΠΑΝ

      Ζούμε σ'ένα σύμπαν που ξεκίνησε περίπου πριν 1010 χρόνια. Η ακτίνα του πρέπει να είναι κάπου 1,3χ1010 έτη φωτός . Όμως, κάθε πέντε δευτερόλεπτα, το σύμπαν διαστέλλεται τόσο, όσος περίπου είναι ο χώρος που καταλαμβάνει ο γαλαξίας μας. Περιέχει περισσότερα άστρα και πλανήτες απ'όσοι είναι οι κόκκοι άμμου του πλανήτη μας κι ωστόσο η πυκνότητά του είναι μικρή (1,4χ10-29gr/cm3)
      Το περίεργο είναι πως, αν αφαιρέσουμε το κενό ανάμεσα στα άτομα ή τα υποσωματίδια, η καθαρή συμπυκνωμένη ύλη του απέραντου σύμπαντος θα χωρούσε σ'ένα κουταλάκι του καφέ. Υπ'όψιν ότι, στους 1011 γαλαξίες του σύμπαντος υπάρχουν, περίπου, 2,9χ1023 άστρα, που θα χαθούν μαζί με την φτωχή δική μου διάνοια που προσπαθεί να τα ερμηνεύσει, σε πενήντα δισεκατομμύρια χρόνια.

      Τι είναι το Σύμπαν πως εξελιχθηκε και οτι ξέρουμε γι' αυτό.

      Είναι το σύνολο που περιλαμβάνει τον Χώρο και τον Χρόνο, καθώς και την υπάρχουσα Ύλη και Ενέργεια κατά συνέπεια δεν μπορεί να νοηθεί να υπάρχει οτιδήποτε εκτός του Σύμπαντος ή πριν και μετά από αυτό δεδομένου ότι το "σύνολο" δε μπορεί να είναι και "υποσύνολο".
      Με απλές λέξεις, είναι το σύνολο των υπαρχόντων Ουράνιων Σωμάτων. Η ονομασία προσιορίζει το ουράνιο συνόλο που περιέχει τα ουράνια σώματα που μεταξύ τους περιλαμβάνεται και η Γη.

      Εισαγωγή

      Η Γη, ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστημα, ακόμη και αυτός ο Γαλαξίας στον οποίο ανήκουμε, δεν αντιπροσωπεύει παρά ένα απειροελάχιστο ποσοστό του Σύμπαντος. Στην πραγματικότητα το μέγεθος του Σύμπαντος είναι ασύλληπτο για τον κοινό νού.
      Η προέλευση, η γένεση, το σχήμα και η ηλικία του Σύμπαντος αναπροσδιορίζονται ανάλογα μετην επικρατούσα, κατά εποχή, θεωρία της Κοσμολογίας.

      Σχετικές Επιστήμες

       Αρχικά, στις πρωτόγονες κοινωνίες, το Σύμπαν ήταν αντικείμενο των λαϊκών δοξασιών και της Μαγείας. Όταν όμως, οργανώθηκαν οι κοινωνίες τότε η έννοια αυτή (καθώς ήταν κρίσιμης σημασίας για την κοινωνική χαλιναγώγηση του πληθυσμού) πέρασε στην απόλυτη και αδιαμφισβήτητη αρμοδιότητα της Θεολογίας. Αργότερα, στην Πρώιμη Αρχαιότητα, όταν η ορθολογιστική ανθρώπινη γνώση άρχιζε να αναπτύσσεται, η έννοια του Σύμπαντος εισήλθε στην σφαίρα της Φιλοσοφίας και της Αστρολογίας.
       Στη Ύστερη Αρχαιότητα, στην Ελλάδα, η πρώτη επιστήμη, η Αστρονομία διαχωρίσθηκε από την Αστρολογία και ανέλαβε με συστηματικότερο τρόπο την μελέτη του Σύμπαντος.
       Στην Μεσαιωνική Εποχή και στην Αναγέννηση άρχισε μία άλλη επιστήμη, η Φυσική (Γαλιλαίος, Νεύτων), να ασχολείται με ουράνια θέματα και βαθμιαία επέβαλλε την κυριαρχία της σε αυτά.
την Σύγχρονη Εποχή μία πλειάδα ειδικών επιστημών (θυγατρικές της Φυσικής και της Αστρονομίας) έχουν αναλάβει την, απόλυτα συστηματική πλέον, μελέτη του Σύμπαντος.
       Μερικές από αυτές είναι: η Αστροφυσική, η Κοσμολογία, η Αστροβιολογία, η Αστροναυτική κ.α.  

      Τι είναι το Σύμπαν και οτι ξέρουμε γι' αυτό.

Οτιδήποτε υπάρχει στο Σύμπαν θεωρείται ότι συνίσταται από μερικές (έξι) Θεμελιώδεις Κοσμικές Οντότητες. Αυτές είναι:
ο Χώρος (Οι συνήθεις διαστάσεις του είναι τρείς αλλά υπάρχουν πολλές πιθανότητες να έχει και άλλες).

ο Χρόνος (Η συνήθης διαστάσή του είναι μία αλλά υπάρχει μία μικρή πιθανότητα να έχει και άλλες).

η Ύλη (Αποτελεί το συστατικό όλων των υπαρχόντων σωμάτων. Συμπεριλαμβάνει όλες της μορφές της, συνήθη, σκοτεινή, αντιύλη).

η Ενέργεια (Αποτελεί την αιτία όλων των φαινομένων. Συμπεριλαμβάνει όλες τις μορφές της δηλ. Ακτινοβολία, Πεδία, Αλληλεπιδράσεις, Σκοτεινή Ενέργεια).

Σε αυτές τις οντότητες πρέπει να συμεριληφθούν άλλες δύο, αν θέλουμε να ενσωματώσουμε στο Σύμπαν και την πληροφορία δηλ. τα "μαθηματικά" του.
ο "Διακριτός Λογισμός" που μελετάται από τα Διακριτά Μαθηματικά και την Πληροφορική και κυριαρχείται από την έννοια την διακριτότητας (όπως π.χ., αριθμοί, σύνολα, bits)

ο "Συνεχής Λογισμός" που μελετάται από την Ανάλυση (πχ. διαφορικός και ολοκληρωτικός λογισμός) και κυριαρχείται από την έννοια της συνέχειας.
Όλες οι προαναφερθείσες οντότητες δεν είναι επακριβώς καθορισμένες και ανεξάρτητες μεταξύ τους. Η Φυσική έχει αποδείξει ότι η Ενέργεια μπορεί να μετατραπεί σε Ύλη. Επίσης το Βαρυτικό Πεδίο (μορφή ενέργειας) μπορεί να εμφανισθεί ως στρέβλωση του Χώρου.

Για να αντιληφθεί κανείς τις Κοσμικές Οντότητες αυτές πρέπει να θεωρήσει το Σύμπαν ως μία πολυκατοικία. Τότε μπορεί να κάνει τις εξής αντιστοιχίες:

Ο "Χώρος" αντιστοιχεί στο οικόπεδο του κτίσματος.

Ο "Χρόνος" αντιστοιχεί στην χρονική διάρκεια της πολυκατοικίας (από το κτίσιμο έως την κατεδάφιση).

Η "Ύλη" αντιστοιχεί στα οικοδομικά υλικά (π.χ. τούβλα)

Η "Ενέργεια" αντιστοιχεί στην λάσπη που συνδέει τα τούβλα.

Ο "Συνεχής Λογισμός" αντιστοιχεί στις γραμμές των "αρχιτεκτονικών σχεδίων" του μηχανικού με βάση τα οποία κτίζεται το οικοδόμημα.

Ο "Διακριτός Λογισμός" αντιστοιχεί στις μετρήσεις των μηκών των γραμμών αυτών (δηλ στις αριθμητικές τιμές πχ. 10 μέτρα).

      Κοσμικές Δομές

Η Ύλη στο Σύμπαν είναι οργανωμένη σε "δομές" που βρίσκονται σε διαφορετικές κλίμακες.
α) Στις μικρότερες κλίμακες βρίσκονται και τα Αστρικά Συστήματα που αποτελούνται από Αστέρες και Πλανήτες,
β) σε μεγαλύτερες κλίμακες βρίσκονται οι Γαλαξίες που αποτελούνται από δισεκατομμύρια αστέρες, αέριο, σκόνη και Σκοτεινή Ύλη και
γ) σε ακόμα μεγαλύτερες κλίμακες βρίσκονται μεγάλες ομάδες Γαλαξιών που ονομάζονται Σμήνη Γαλαξιών και αποτελούνται συνήθως από εκατοντάδες έως και χιλιάδες Γαλαξίες. Ο όγκος που καλύπτει κάθε Γαλαξιακό Σμήνος έχει διάμετρο περίπου τα 10.000.000 έτη φωτός (συγκρίνεται αυτό το μέγεθος με αυτό του Γαλαξία μας που είναι περίπου 150.000 έτη φωτός).
δ) Τα Σμήνη Γαλαξιών αντίστοιχα βρίσκονται και αυτά σε ομάδες, μικρές ή μεγάλες, που ονομάζονται Υπερσμήνη Γαλαξιών και έχουν έκταση περίπου 100.000.00 έως και 200.000.000 έτη φωτός, είναι δηλαδή πάνω από εκατό φορές μεγαλύτερα από τα σμήνη γαλαξιών. Τα Υπερσμήνη Γαλαξιών έχουν σχήματα διάφορα, αλλά το κυρίαρχο είναι αυτό των νημάτων (μονοδιάστατο) ή της εκτεταμένης επιφάνειας (δισδιάστατο).

      Εξέλιξη του Σύμπαντος
Μεγάλη Έκρηξη
Βασική αφετηρία για τις περισσότερες κοσμολογικές θεωρίες που ασχολούνται με την προέλευση του Σύμπαντος είναι η έννοια της Μεγάλης Έκρηξης, που τοποθετεί τη Γένεση του Σύμπαντος σε μια σημειακή περιοχή του χωροχρόνου άπειρης πυκνότητας και καμπυλότητας, η οποία εξερράγη δημιουργώντας την Ύλη και την Ενέργεια και μαζί τους το Χώρο και το Χρόνο.

Μια επιστημολογική συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι ότι στερείται νοήματος η ερώτηση για το τι υπήρχε ή τι γινόταν πριν από τη Μεγάλη Έκρηξη, γιατί ο Χρόνος δημιουργήθηκε μαζί της και συνεπώς δεν υπήρξε "πριν".
Κατά τον ίδιο τρόπο στερείται νοήματος η αναζήτηση του πού έγινε η Μεγάλη Έκρηξη, καθώς η ανυπαρξία του χώρου πριν από αυτήν συνεπάγεται και την αδυναμία του εντοπισμού ενός συγκεκριμένου σημείου.
Πρώιμη εποχή
Η αναπαράσταση των πρώτων στιγμών της δημιουργίας του Σύμπαντος είναι ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο πρόβλημα, γιατί προϋποθέτει φυσικές καταστάσεις και διεργασίες που δεν μπορούν να αναπαραχθούν στο εργαστήριο. Μετά τη δεκαετία του 1970, όμως, χάρη στη μεγάλη πρόοδο που σημειώθηκε στη Φυσική των Στοιχειωδών Σωματιδίων, των υψηλών ενεργειών και των Ενοποιητικών Θεωριών Πεδίου, έχει αρχίσει να σχηματίζεται μια γενικά παραδεκτή εικόνα, που συνήθως αναφέρεται και ως Πρότυπο Κοσμολογικό Μοντέλο του Σύμπαντος. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η Μεγάλη Έκρηξη λαμβάνει χώρα τη χρονική στιγμή 0, όπου εκτός από την πυκνότητα και την καμπυλότητα απειρίζεται και η θερμοκρασία του. Για τα φαινόμενα που διαδραματίστηκαν κατά τα πρώτα 10-43 δευτερόλεπτα (sec), που χαρακτηρίζονται και ως χρόνος Planck, δεν μπορεί να διατυπωθεί ακόμη καμιά άποψη, γιατί στις συνθήκες άπειρης καμπυλότητας του χωροχρόνου η Γενική Θεωρία της Σχετικότητας παύει να ισχύει και επιβάλλεται η αντικατάστασή της από μια Κβαντική Θεωρία της Βαρύτητας, η οποία δεν έχει όμως ακόμη ολοκληρωθεί. Είναι η εποχή που οι τέσσερεις θεμελιώδεις Αλλεπιδράσεις της Φύσης αποτελούν μία και μοναδική Ενιαία Αλληλεπίδραση και η θερμοκρασία φθάνει τους 1032 Κ, η πυκνότητα τα 1092 γραμ./κυβ. εκατ., ενώ οι διαστάσεις του Σύμπαντος ανέρχονται μόλις στο 1 τρισεκατομμυριοστό των διαστάσεων του ατόμου του υδρογόνου.

Αποχωρισμοί Αλληλεπιδράσεων
Στα 10-43 δευτερόλεπτα η Βαρυτική Αλληλεπίδραση αποχωρίζεται των άλλων και αποτελεί αυτοτελή επίδραση, ενώ μεταξύ 10-43 και 10-35 δευτερολέπτων, καθώς το Σύμπαν διαστέλλεται και η θερμοκρασία του πέφτει στους 1028 Κ, γίνεται ένας δεύτερος διαχωρισμός, αυτός της Ισχυρής Αλληλεπίδρασης από την Ηλεκτροασθενή Αλληλεπίδρασης.

Στο στάδιο αυτό η κατάσταση κάπως ξεκαθαρίζει. Σχηματίζονται τα κυρκόνια (quarks) και τα λεπτόνια (ηλεκτρόνια και νετρίνα) μαζί με τα αντίστοιχα αντισωματίδιά τους, καθώς και μια σειρά από σωματίδια πολύ μεγάλης μάζας που δεν παρατηρούνται σήμερα, τα μαγνητικά μονόπολα, ενώ φυσικά υπάρχουν και τα πανταχού παρόντα φωτόνια της ακτινοβολίας (εποχή των κουάρκς). Η "σούπα" αυτή των σωματιδίων υφίσταται μέχρι την έλευση των 10-6 δευτερολέπτων, δηλ. 1 εκατομμυριοστό του δευτερολέπτου μετά τη Μεγάλη Έκρηξη και αφού προηγουμένως, στα 10-16 δευτερόλεπτα και σε θερμοκρασία 1015 Κ, έχει γίνει ένας νέος διαχωρισμός, κατά τον οποίο η ηλεκτροασθενής δύναμη χωρίζεται στην Ασθενή Αλληλεπίδραση και στην Ηλεκτρομαγνητική Αλληλεπίδραση.

Από εκείνη τη στιγμή οι δύο αυτές Αλληλεπιδράσεις μαζί με την Ισχυρή Αλληλεπίδραση και τη Βαρυτική Αλληλεπίδραση θα αποτελέσουν τις τέσσερεις Θεμελιώδεις Αλληλεπιδράσεις της Φύσης.

Πρωτονιοσύνθεση
Ανάμεσα στα 10-16 δευτερόλεπτα και στα 10-4 δευτερόλεπτα, καθώς συνεχίζεται η διαστολή του σύμπαντος και η θερμοκρασία ανέρχεται στους 1014 Κ αποκτά αποφασιστικό ρόλο η Ισχυρή Πυρηνική Αλληλεπίδραση, με αποτέλεσμα τα κυρκόνια (quarks) που μέχρι τότε περιφέρονταν ελεύθερα να δεσμευτούν σχηματίζοντας πρωτόνια και νετρόνια (Αδρονιακή Εποχή). Κατά το διάστημα αυτό τα ζεύγη αδρονίων-αντιαδρονίων κυριαρχούν με τη μεγάλη τους μάζα στη δυναμική συμπεριφορά του κοσμικού ρευστού μέχρι τη στιγμή των 10-4 δευτερολέπτων, που η θερμοκρασία των 1012Κ δεν επαρκεί πλέον για το σχηματισμό τους.

Εξαφάνιση Αντιύλης
Τότε τα πρωτόνια "αλληλοεξουδετερώνονται" με τα αντι-πρωτόνια (αντιύλη) σχηματίζοντας φωτόνια, εκτός από ένα ελάχιστο υπόλειμμά τους, από το οποίο θα σχηματιστεί αργότερα ολόκληρο το γνωστό μας Σύμπαν. Τον κύριο ρόλο μεταξύ των 10-4 δευτερολέπτων και των 5 δευτερολέπτων μετά τη Μεγάλη Έκρηξη αναλαμβάνουν πλέον τα λεπτόνια (Λεπτονιακή Εποχή), αλλά ήδη στο πρώτο δευτερόλεπτο τα νετρίνα αποσυνδέονται από τα υπόλοιπα συστατικά του κοσμικού πλάσματος, αφού οι ασθενικές τους αλληλεπιδράσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες και δεν μπορούν να τα κρατήσουν σε Θερμοδυναμική Ισορροπία.

Μετά τα 5 δευτερόλεπτα η θερμοκρασία έχει πέσει λόγω της συνεχιζόμενης διαστολής στους 109 Κ και η Δίδυμη Γένεση, δηλ. η δημιουργία ηλεκτρονίων και ποζιτρονίων από φωτόνια, δεν είναι πλέον δυνατή. Τα ηλεκτρόνια και τα ποζιτρόνια λόγω της αμοιβαίας τους αλληλοεξουδετέρωσης εξαφανίζονται με τη σειρά τους από το προσκήνιο, αφήνοντας ένα μικρό υπόλειμμα ηλεκτρονίων ισοδύναμο με αυτό των αδρονίων.

Φωτοκρατία
Το Σύμπαν εισέρχεται πλέον στην εποχή της κυριαρχίας της ακτινοβολίας (Φωτονιακή Εποχή ή φωτοκρατία), που θα διαρκέσει πολύ περισσότερο από τις προηγούμενες, γύρω στα 500.000 χρόνια. Ήδη όμως στα πρώτα 15 λεπτά και ενώ οι γραμμικές διαστάσεις του Σύμπαντος αυξάνονται κατά 30 φορές, λαμβάνει χώρα ο σχηματισμός πυρήνων υδρογόνου, ηλίου, λιθίου και βηρυλλίου. Μετά το πρώτο αυτό δεκαπεντάλεπτο η πυρηνοσύνθεση σταματά.

Θα συνεχιστεί δισεκατομμύρια χρόνια αργότερα σε τοπική μόνο κλίμακα στο εσωτερικό των αστέρων και κατά τις εκρήξεις των σουπερνόβα.

Στην περίοδο της κυριαρχίας των φωτονίων το Σύμπαν έχει τη μορφή πύρινης σφαίρας που για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια διαστέλλεται χωρίς σημαντικές μεταβολές, αλλάζοντας μόνο το χρώμα του από εκτυφλωτικό γαλάζιο και λευκό σε κιτρινωπό, πορτοκαλί και, τέλος, κόκκινο, καθώς η θερμοκρασία του συνεχώς μειώνεται. Οι συχνές συγκρούσεις των φωτονίων με τα αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια και τα θετικά ιόντα των πυρήνων, που εξασφαλίζουν τη θερμική ισορροπία ύλης - ακτινοβολίας, δεν επιτρέπουν στην τελευταία να "ταξιδεύσει" αρκετά μακριά, με αποτέλεσμα το Σύμπαν της περιόδου αυτής να παρουσιάζεται θαμπό και αδιαφανές σε έναν υποτιθέμενο παρατηρητή. Καθώς, όμως, το Σύμπαν συνεχίζει να διαστέλλεται και να ψύχεται, τα ηλεκτρόνια αρχίζουν να δεσμεύονται από τους πυρήνες σχηματίζοντας άτομα, με συνέπεια να σταματήσει η αλληλεπίδρασή τους με τα φωτόνια.

Διαχωρισμός Ύλης και Ακτινοβολίας
Στα 500.000 χρόνια η θερμοκρασία έχει πέσει στους 3.000 Κ, ενώ το σύμπαν έχει φθάσει να είναι 1.000 φορές μικρότερο από ό,τι σήμερα. Οι συνθήκες είναι ώριμες για το διαχωρισμό της ύλης από την ακτινοβολία (εποχή της ύλης ή υλοκρατία) και τα φωτόνια κινούνται πλέον ελεύθερα στο χώρο, καθιστώντας το Σύμπαν διαφανές και προσιτό στην παρατήρηση. Απόρροια του γεγονότος αυτού αποτελεί η διάχυτη ακτινοβολία μικροκυμάτων που προαναφέρθηκε.

Γένεση Γαλαξιακών Δομών
Στην εποχή της υλοκρατίας το Σύμπαν συνέχισε να διαστέλλεται, με επακόλουθο την ελάττωση της πυκνότητας και της θερμοκρασίας του. Η αρχική, όμως, ομοιογένεια του Σύμπαντος άρχισε να διαταράσσεται από μικρές αρχικά τυχαίες τοπικές συγκεντρώσεις ύλης, που λόγω των αμοιβαίων δυνάμεων βαρύτητας που αναπτύσσονταν έτειναν να μεγαλώσουν και να συμπυκνωθούν ακόμη περισσότερο αντί να ακολουθούν "τυφλά", όπως γινόταν μέχρι τότε, τη γενικότερη διαστολή του σύμπαντος. Από τις συμπυκνώσεις αυτές δημιουργήθηκαν μετά από 3 δισεκατομ. χρόνια οι ραδιογαλαξίες και τα κβάζαρς και μετά από 8 δισεκατομ. χρόνια οι γαλαξίες.

Αστρογένεση
Τέλος, στο εσωτερικό των γαλαξιών από μικρότερες συμπυκνώσεις Ύλης θα σχηματιστούν στη συνέχεια η πρώτη αστρική γενεά (Ρορulatiοn Ι) και κατόπιν η δεύτερη (Ρορulatiοn ΙI) γενεά των Αστέρων. Ο Ήλιος ανήκει στη δεύτερη γενεά των αστέρων και δημιουργήθηκε μαζί με το Αστρικό Σύστημα που τον περιβάλλει (δηλ. το γνωστό μας Ηλιακό Σύστημα) πριν από 4,6 δισεκατομ. έτη.

Σύνοψη
Το σενάριο της Μεγάλης Έκρηξης που σκιαγραφήθηκε σε γενικές γραμμές ερμηνεύει αρκετά καλά τα περισσότερα χαρακτηριστικά του Σύμπαντος όπως αυτό παρατηρείται σήμερα και ιδίως τη διαστολή του, που παρασύρει τους Γαλαξίες σε μια ομοιόμορφη κίνηση.

Παράλληλα, όμως, αφήνει αναπάντητα μια σειρά από ερωτήματα, όπως είναι η ομοιογένεια και η ισοτροπία του Σύμπαντος, η μεγάλη προσέγγιση της παραμέτρου κ προς τη μονάδα που αντιστοιχεί σε ένα "επίπεδο" στατικό σύμπαν, το γεγονός ότι όλοι οι γαλαξίες έχουν περίπου την ίδια μάζα και, τέλος, η αδυναμία παρατήρησης μαγνητικών μονόπολων που θα έπρεπε να έχουν δημιουργηθεί στα αρχικά στάδια της Μεγάλης Έκρηξης.

Κοσμικός Πληθωρισμός
Μια λύση στα προβλήματα αυτά επιχειρεί να δώσει η θεωρία του Κοσμικού Πληθωρισμού, που διατυπώθηκε στη δεκαετία του 1980 από τον Άλαν Γκαθ του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ). Βασική της ιδέα είναι ότι κατά τη χρονική στιγμή των 10-35 δευτερολέπτων από τη Μεγάλη Έκρηξη, όταν η θερμοκρασία ανερχόταν στους 1027 Κ και έλαβε χώρα ο διαχωρισμός της ισχυρής αλληλεπίδρασης από την ηλεκτροασθενή δύναμη, το σύμπαν υπέστη μια αλλαγή φάσης, κάτι ανάλογο με τη συμπύκνωση του ατμού και τη μετατροπή του σε υγρό.

Πολυσύμπαν
 
Γένεση ενόΑποτέλεσμα της αλλαγής αυτής ήταν ο διαχωρισμός του Σύμπαντος σε επιμέρους περιοχές υπό τύπο φυσαλλίδων και η μεταβολή των διαστάσεων των περιοχών αυτών εκθετικά, δηλ. πάρα πολύ απότομα μέχρι τη χρονική στιγμή των 10-6 δευτερολέπτων, κατά την οποία η υπερανάπτυξη αυτή σταμάτησε και άρχισε η βραδύτερη διαδικασία της διαστολής που περιγράφηκε παραπάνω. Μια από τις φυσαλλίδες αυτές αύξησε μέσα σε 10-31 δευτερόλεπτα τη διάμετρό της από 10-45 μέτρα σε 10 περίπου εκατοστά, δηλ. σε 10-1 μέτρα, και αποτέλεσε στη συνέχεια το ορατό σε εμάς Σύμπαν, που αυτή τη στιγμή έχει γραμμικές διαστάσεις 1010 έτη φωτός, ενώ το πραγματικό Σύμπαν με πολύ μεγαλύτερη διάμετρο (της τάξης των 103000 ετών φωτός) αποτελείται από πολλά επιμέρους Σύμπαντα, ανάμεσα στα οποία δεν υπάρχει καμιά επικοινωνία και καμιά αλληλεπίδραση, παρά την αρχική αιτιακή τους σχέση και την κοινή τους προέλευση.

Η Φυσική μπορεί να είναι διαφορετική στα επιμέρους αυτά Σύμπαντα, η πυκνότητα ενέργειας να είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη, η φάση του πληθωρισμού να διαρκεί αντίστοιχα περισσότερο ή λιγότερο, ενώ ακόμα και ο αριθμός των διαστάσεων του Χωροχρόνου θα μπορούσε να είναι διαφορετικός.

Υπάρχουν μερικές θεωρίες που δέχονται την ιδέα ενός χώρου με περισσότερες από τρεις διαστάσεις (θεωρία των Kaluza - Klein και άλλες θεωρίες), γεγονός που σημαίνει ότι οι επιπλέον διαστάσεις πρέπει να είναι πάρα πολύ μικρές, αναδιπλωμένες γύρω από τον εαυτό τους και συνεπώς μη αντιληπτές στο δικό μας Σύμπαν.

Αποτελεί, όμως, θεμιτή παραδοχή το ότι σε άλλα Σύμπαντα κάποιες από τις διαστάσεις αυτές είναι ανεπτυγμένες και η υπόθεση αυτή, όπως είναι φυσικό, παραπέμπει σε περιοχές του συνολικού Σύμπαντος ριζικά διαφορετικές από το δικό μας Σύμπαν τόσο ως προς τα χαρακτηριστικά όσο και ως προς τις ιδιότητές τους.

Η θεωρία του Πληθωριστικού Σύμπαντος ερμηνεύει με πειστικό τρόπο μερικά από τα κενά του Καθερωμένου Κοσμολογικού Προτύπου. Πράγματι, αν το Σύμπαν αποτελεί τμήμα ενός πολύ μεγαλύτερου συνόλου εξηγείται αυτόματα η σχεδόν επίπεδη εικόνα που παρουσιάζει, ενώ η προέλευσή του από μια μικρή μόνο αιτιακή περιοχή σημαίνει ότι είχε στη διάθεσή του όλο τον απαιτούμενο χρόνο να αποκτήσει την ομοιογενή και ισότροπη κατανομή της ύλης και της ακτινοβολίας που το χαρακτηρίζουν.

Όπως, όμως, οι περισσότερες κοσμολογικές θεωρίες, δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα του ορατού κόσμου με δεδομένα που, καθώς βρίσκονται έξω από τον έλεγχο της παρατήρησης και του πειράματος, δεν μπορούν να ελεγχθούν για την ορθότητα ή το σφάλμα τους και αυτό ίσως αποτελεί το κυριότερο μειονέκτημά της.

      Ηλικία του Σύμπαντος

Ο Edwin Hubble χρησιμοποίησε μια σχέση για τους παλλόμενους μεταβλητούς Κηφείδες το 1924, για να μετρήσει την απόσταση έως τα σπειροειδή νεφελώματα και έδειξε για πρώτη φορά ότι ήταν εξωγαλαξιακά αντικείμενα ενώ ο Γαλαξίας μας, που έχει διάμετρο 100.000 έτη φωτός, είναι ένας ανάμεσα σε αμέτρητους Γαλαξίες. Εν τω μεταξύ ο Vesto Slipher χρησιμοποιώντας τη μετατόπιση Doppler των φασματικών γραμμών σε περισσότερους από 40 Γαλαξίες, μέτρησε τις ακτινικές ταχύτητες τους και βρήκε ότι οι περισσότεροι από αυτούς, οι μακρινοί Γαλαξίες, απομακρύνονταν από μας. Το φαινόμενο αυτό ονομάστηκε "Φυγή των Γαλαξιών".

Το 1929 ο Hubble συνδύασε τις μετρήσεις που έκανε για τις αποστάσεις των Γαλαξιών και εκείνες άλλων ερευνητών (που βασίστηκαν στα φωτεινότερα αστέρια μέσα στους Γαλαξίες) με τις ταχύτητες απομάκρυνσης για να ανακαλύψει ότι τα δύο αυτά μεγέθη είναι ανάλογα. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση του γαλαξία τόσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα του. Έβγαλε λοιπόν μια σχέση που είναι γνωστή ως νόμος του Hubble:  v = H * d .

Η διαστολή του Σύμπαντος είχε ανακαλυφθεί. Ανάλογα επίσης με τη τιμή της σταθεράς H του Hubble, μπορούμε να υπολογίσουμε και την ηλικία του Σύμπαντος.
Ο εναλλακτικός τρόπος για τον υπολογισμό της ηλικίας του Κόσμου είναι να μετρηθεί με ακρίβεια η σταθερά του Hubble H, γιατί η σταθερά αυτή είναι ένα μέτρο του σημερινού ρυθμού διαστολής του σύμπαντος. Στην πράξη μας δίνει τον χρόνο που πέρασε από τη Μεγάλη Έκρηξη. Αλλά η τιμή της σταθεράς αυτής εξαρτάται από την ιστορία του ρυθμού διαστολής, που εν συνέχεια εξαρτάται από την τρέχουσα πυκνότητα του σύμπαντος και από τη σύνθεση του Σύμπαντος.

Εάν λοιπόν το Σύμπαν είναι επίπεδο και αποτελείται κυρίως από συνηθισμένη ύλη τότε η ηλικία του είναι : 2/(3 H) , όπου H είναι η τιμή της σταθεράς του Hubble.

- Αλλά εάν το Σύμπαν αποτελείται κατά ένα μικρό ποσοστό από την συνηθισμένη βαρυονική Ύλη, τότε ηλικία του είναι μεγαλύτερη: 1/Ho.

- Κι αν το Σύμπαν περιέχει μια μορφή ύλης παρόμοια με την κοσμολογική σταθερά Λ (Σκοτεινή Ενέργεια), τότε η ηλικία του Σύμπαντος μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη.

Οι αστρονόμοι για να μετρήσουν τη σταθερά Hubble χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές. Μέχρι σήμερα, οι καλύτερες εκτιμήσεις για την σταθεράς του Hubble κυμαίνονται από 65 km/sec/Megaparsec ως 80 km/sec/Megaparsec (1 μεγαπαρσέκ ισούται με 3.26 εκατομμύρια έτη φωτός).

Η πιο πιθανή τιμή φαίνεται να είναι περίπου 72 km/sec/Megaparsec. Έτσι, οι αστρονόμοι θεωρούν ότι το πηλίκο 1/H (η ηλικία του Σύμπαντος) είναι μεταξύ 12 και 14 δισεκατομμυρίων ετών. Η τελευταία εκτίμηση είναι 13,7.

      Πρόσφατες Μετρήσεις

Συμπερασματικά από τις πιο πρόσφατες παρατηρήσεις του WMAP, τις μελέτες της κατανομής των Γαλαξιών και των Γαλαξιακών Σμηνών στο Σύμπαν και τον υπολογισμό της σταθεράς του Hubble, αποδεικνύεται ότι το Σύμπαν είναι:

α) Ευκλείδειο

β) Έχει ηλικία 13.7 δισεκατομμυρίων χρόνων (με περιθώριο σφάλματος μόλις 1%).

γ) Η σύσταση του είναι η ακόλουθη:

- Το 4% της Ύλης του αποτελείται από Συνήθη Ύλη δηλ. από βαρυόνια (π.χ. η Ύλη η οποία "εμπεριέχεται" στη Γη και στα έμβια όντα).

- Το 23% αποτελείται από Σκοτεινή Ύλη (άγνωστα μέχρι στιγμής σωματίδια που αλληλεπιδρούν μόνο βαρυτικά με την Συνήθη Ύλη), ενώ

- Το υπόλοιπο 73% σχετίζεται με την ενέργεια του κενού (ή αλλιώς, Σκοτεινή Ενέργεια)(που θεωρείται ότι προκύπτει από την λεγόμενη Κοσμολογική Σταθερά). Τα παραπάνω αποτελέσματα σημαίνουν ότι το Σύμπαν θα συνεχίσει να διαστέλλεται για πάντα και μάλιστα με επιταχυνόμενο ρυθμό

      Εξέλιξη της Ανθρώπινης Γνώσης για το Σύμπαν

Εξέλιξη της Ανθρώπινης Γνώσης για το Σύμπαν
Ανέκαθεν, ο άνθρωπος ένιωθε μια ακαταμάχητη έλξη για οτιδήποτε είχε σχέση με το Σύμπαν. Ήταν, και παραμένει πάντοτε, το μέγιστο από όλα μυστήρια και αινίγματα που επιθυνεί να επιλύσει η Ανθρωπότητα.

Από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ο άνθρωπος προσπαθεί να αποκαλύψει τα μυστικά του απέραντου Διαστήματος και να κατανοήσει το Παρελθόν, το Παρόν και το Μέλλον.

Προϊστορία
Πρέπει να τονισθεί ότι τόσο το μέγεθος του Σύμπαντος όσο και η ίδια η "Συμπαντική έννοια" εξελίχθηκε εντυπωσιακά, σε κάθε εποχή της Ανθρώπινης Εξέλιξης.

Προφανώς για τους προγόνους του Homo Sapiens οι έννοιες "Σύμπαν" και "εαυτός" δεν ήταν διαχωρίσιμες. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι για αυτό το Σύμπαν ήταν χονδρικά ένα "σημείο".
Αλλά και τον τροφοσυλλέκτη, δηλ τον "άνθρωπο των σπηλαίων", το Σύμπαν εξακολούθησε να έχει "σημειακή μορφή" (αν και αρκετά διευρυμένη) καθώς ήταν προφανώς ταυτιζόταν με την περιοχή όπου διέμενε και κυνηγούσε.
Αργότερα, όταν ο άνθρωπος πέρασε στο κτηνοτροφικό στάδιο και σχηματίσθηκαν οι πρώτες φυλές ως Σύμπαν θα θεωρούνταν η "γραμμή" της πορείας που διέτερεχαν κατά την νομαδική ζωή τους. Άρα τότε το Σύμπαν απέκτησε την πρώτη διάσταση και έγινε γραμμικό.
Στις πρώτες γεωργικές κοινωνίες, η έννοια "Σύμπαν" δεν είχε αποχωρισθεί ακόμη από την έννοια "έθνος/κράτος". Το Σύμπαν περιελάμβανε το καλλιεργούμενο έδαφος της κοινότητας και έτσι έγινε δισδιάστατο.

Τα πρώτα Συμπαντικά Μοντέλα
Στην αυγή του ανθρώπινου πολιτισμού, όταν το πέπλο της προϊστορίας ανασύρθηκε (τελευταίο τέταρτο της 4ης χιλιετηρίδας π.Χ.), τότε την διαλεύκανση της Συμπαντικής έννοιας ανέλαβαν οι λεγόμενοι Ανατολικοί Λαοί (Σουμέριοι, Αιγύπτιοι, Ασσύριοι, Βαβυλώνιοι, κ.α) Τα ιερατεία των λαών αυτών άρχισαν να σχεδιάζουν τα πρώτα "αρχέγονα συμπαντικά μοντέλα" όπου συμπεριέλαβαν και την Γήινη Ατμόσφαιρα. Ουσιαστικά όμως, οι ορολογίες "Σύμπαν" και "Γη" δεν ήταν ακόμη διαχωρίσιμες έννοιες. Ωστόσο η συνεισφορά τους ήταν καθοριστική καθώς με την ενσωμάτωση του ουρανού (ουσιαστικά, του ορίζοντα) προσέθεσαν την τρίτη διάσταση στο Συμπαντικό πρότυπο.

Διάκριση Γης και Διαστήματος
Στη συνέχεια η σκυτάλη πέρασε στους Έλληνες φιλόσοφους. Αυτοί βαθμιαία αντελήφθησαν ότι αντικείμενα του "Στερεώματος" (Ήλιος, Σελήνη, Πλανήτες) είναι διαφορετικά ουράνια σώματα από την Γη. Αυτή ήταν και η πρώτη αυτονόμηση της έννοιας του Σύμπαντος από τις γήινες δομές. Όταν εμπεδώθηκε αυτός ο διαχωρισμός τότε διαμορφώθηκαν τα πρώτα πραγματικά Συμπαντικά μοντέλα.

Ο Αριστοτέλειος Γαιοκεντρισμός
Ο Αριστοτέλης, στο βιβλίο του «Περί Ουρανού», υποστηρίζει από το 340 π.Χ. ότι η Γη είναι σφαιρική και ότι βρίσκεται στο κέντρο του Σύμπαντος. Μένει ακίνητη, ενώ ο Ήλιος, η Σελήνη, οι πλανήτες και οι αστέρες κινούνται γύρω από τη Γη σε τέλειες κυκλικές τροχιές.

Είναι βέβαια προφανές ότι η έννοια του "Σύμπαντος\Κόσμου" ταυτιζόταν με το σημερινό Ήλιακό Σύστημα.

Η εμφάνιση του Ηλιοκεντρισμού
Κατά τον Αρίσταρχο, o Ήλιος είναι το κέντρο του Σύμπαντος και γύρω από αυτόν περιστρέφονται οι πλανήτες (συμπεριλαμβανομένης και της Γης), ενώ η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της κάθε εικοσιτέσσερις ώρες. Δυστυχώς, η θεωρία του Αρίσταρχου, που σήμερα ξέρουμε ότι είναι σωστή, δεν υιοθετήθηκε από τον αρχαίο κόσμο και σύντομα λησμονήθηκε.

Ο Πτολεμαϊκός Γαιοκεντρισμός
Περί τα μέσα του δεύτερου αιώνα μ.Χ. αναπτύχθηκε η θεωρία του Πτολεμαίου. Κατά τη θεωρία αυτή η Γη είναι το κέντρο του Κόσμου. Στέκεται ακίνητη και γύρω της στρέφονται οκτώ μεγάλες σφαίρες που μεταφέρουν τα ουράνια σώματα.

Πάνω σε αυτές τις σφαίρες κινούνται ο Ήλιος, η Σελήνη και οι πέντε πλανήτες που ήταν τότε γνωστοί, δηλ. ο Ερμής, η Αφροδίτη, ο Άρης, ο Ζεύς και ο Κρόνος.

Η εξωτερική (η όγδοη) σφαίρα μεταφέρει τους απλανείς αστέρες.

Οι απλανείς αστέρες είναι οι αστέρες που παραμένουν σταθερά στις ίδιες, μεταξύ τους, θέσεις, αλλά και που όλοι μαζί περιστρέφονται στον ουρανό. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο Πτολεμαίος, παρά την παντελή έλλειψη κατάλληλων οργάνων, υπολόγισε τη μέση απόσταση της Γης από τη Σελήνη με σχετικά μεγάλη ακρίβεια. Συγκεκριμένα, υπολόγισε ότι η απόσταση αυτή είναι όσο 29.5 φορές τη διάμετρο της Γης (ενώ η σωστή απόσταση είναι 30.2 φορές).

Όμοια και ο Ερατοσθένης υπολόγισε τη διάμετρο της Γης με εντυπωσιακή ακρίβεια (έπεσε έξω κατά περίπου 90 χιλιόμετρα).

Η επικράτησε του Γαιοκεντρισμού
Η θεωρία του Πτολεμαίου ήταν βέβαια λανθασμένη, αλλά συνέπιπτε σε μεγάλο βαθμό, με τις απόψεις του Αριστοτέλη. Έτσι υιοθετήκε από την τότε διαμορφούμενη Χριστιανική Θρησκεία που αναζητούσε να ενσωματώσει μία "σύχρονη κοσμολογία". Η υιοθέτηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα την απόλυτη καθιέρωση και παγίωση του Πτολεμαϊκού συστήματος. Όποιος Μεσαιωνικός άνθρωπος τολμούσε να διαφωνήσει, χαρακτηριζόταν ως αιρετικός, αντιμετώπιζε την Ιερή Εξέταση όπου συνήθως ετιμωρείτο αυστηρά, ακόμα και με θάνατο.

Η Αναβίωση του Ηλιοκεντρισμού
Μετά από αιώνες σιωπής, ο Νικόλαος Κοπέρνικος (1473-1543), Πολωνός αστρονόμος (εικόνα 1.7α), που κατά πάσα πιθανότητα γνώριζε τη θεωρία του Αρίσταρχου (γεγονός που δεν έχει εξακριβωθεί, αλλά αυτό ισχυρίζονται πολλοί επιστήμονες), επαναδιατυπώνει (αλλά με επιστημονικότερο τρόπο πλέον) την Ηλιοκεντρική άποψη, ότι δηλαδή το κέντρο του Σύμπαντος είναι ο Ήλιος και ότι γύρω από τον Ήλιο περιστρέφονται οι πλανήτες.

Από το φόβο να μην κατηγορηθεί και προπαντός να μην τιμωρηθεί από την εκκλησία (ήταν διορισμένος υπάλληλος δια βίου σε καθεδρικό ναό), οι απόψεις του αυτές είδαν το φως της δημοσιότητας με ψευδώνυμο ακριβώς το έτος που πέθανε. Φυσικά, οι απόψεις του Κοπέρνικου (όπως εξάλλου και του Αρίσταρχου) ήταν απλώς υποθέσεις, χωρίς αποδείξεις. Επομένως, δεν ήταν τόσο υποθέσεις αλήθειας, όσο υποθέσεις απλότητας, γιατί έδιναν μια απλή, δηλ. πιο λογική, άποψη για το Σύμπαν από αυτήν του Πτολεμαίου.

Ο Γαλιλαίος και οι αντιδράσεις της Θρησκείας
Χρειάστηκαν εκατό περίπου χρόνια από τότε που δημοσιεύτηκαν οι απόψεις του Κοπέρνικου, για να τις πάρει κάποιος στα σοβαρά και να προσπαθήσει να αποδείξει ότι ήσαν σωστές. Αυτό το έκανε πρώτος ο Γαλιλαίος (1564-1642), που έζησε στην Πίζα της Ιταλίας. Οι αποδείξεις του στηρίχθηκαν στις παρατηρήσεις που έκανε ο ίδιος με το τηλεσκόπιο, που υπήρξε και ο εφευρέτης του.

Παρατηρώντας τις κινήσεις των πλανητών, διαπίστωσε ότι πράγματι ο Κοπέρνικος είχε δίκαιο, και εξέδωσε το 1632 σχετικό σύγγραμμα. Για τις ανακαλύψεις του αυτές εδιώχθη από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, επειδή ήταν αντίθετες με τις τότε παραδεκτές κοσμολογικές απόψεις και αντίθετες από τις θέσεις του Αριστοτέλη.

Μάλιστα δε, προκειμένου να αποφύγει το θάνατο, ανακάλεσε ως λανθασμένες τις ανακαλύψεις του για το σύμπαν, συντασσόμενος με τις ττότς παραδεκτές κοσμολογικές απόψεις. Έτσι η Ιερά Εξέταση μετέτρεψε την ποινή του θανάτου σε κατ’ οίκον περιορισμό, όπου και τελικά πέθανε από φυσικό θάνατο.

Ο Ρόλος του Τηλεσκόπιου
Κεντρικό ρόλο στην εξέλιξη της γνώσης για το Σύμπαν έπειξε η ανακάλυψη του τηλεσκόπιου.

Μετά από την ανακάλυψη αυτή, η έρευνα του Σύμπαντος αρχίζει να παίρνει τη μορφή μιας επιστημονικής εργασίας. Με τη βοήθεια αυτού του οργάνου, επιτεύχθηκε η διεύρυνση των ορατών στον άνθρωπο ορίων του.

Από την ημέρα που ο Γαλιλαίος έστρεψε, για πρώτη φορά το τηλεσκόπιο προς τον ουρανό και είδε τα ουράνια σώματα μεγενθυμένα, γεγονός που δεν είχε συμβεί ποτέ μέχρι τότε, η ανθρωπότητα άλλαξε μια για πάντα. Για παράδειγμα ήταν ο πρώτος που είδε όρη πάνω στη Σελήνη, τους δορυφόρους του Δία, το μισοφέγγαρο της Αφροδίτης, τους δακτυλίους του Κρόνου και τις κηλίδες του Ήλιου.

Όταν ο Γαλιλαίος ανακόίνωσε ότι είδε με το τηλεσκόπιό του όρη στην Σελήνη, ο φιλόσοφος Cesare Cremonini ήταν ένας από αυτούς που αρνήθηκαν ακόμα και να ελέγξουν κοιτώντας, ισχυριζόμενος ότι ο Αριστοτέλης είχε αποδείξεί ότι η Σελήνη ήταν τέλεια σφαίρα. Ανάλογα προβλήματα προέκυψαν από την ανακάλυψη των ηλιακών κηλίδων.

Κατά παρόμοιο τρόπο άλλαξε όταν ο άνθρωπος έστρεψε, για πρώτη φορά, το μικροσκόπιο προς οτιδήποτε το έμψυχο και άψυχο και είδε τη δομή τους.

Στη σημερινή μάλιστα εποχή, με τη χρησιμοποίηση των ηλεκτρονικών κατοπτρικών τηλεσκοπίων, τα οποία παρουσιάζουν πολύ μικρή διάθλαση και αξιόλογη ικανότητα μεγέθυνσης, δόθηκε η δυνατότητα να μελετηθούν κόσμοι που απέχουν εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη.

Νεύτων και Βαρύτητα
Το έτος που πέθανε ο Γαλιλαίος, δηλ. το 1642, γεννήθηκε ένας άλλος, επίσης πολύ μεγάλος επιστήμων, ο Βρετανός Ισαάκ Νεύτων ο οποίος, όπως και ο Γαλιλαίος, έζησε μέχρι τα βαθιά του γηρατειά (1642-1727). Ο Νεύτωνας δημοσίευσε το 1687 το βιβλίο του με τίτλο «Φιλοσοφία των Φυσικών Επιστημών», ένα από τα σημαντικότερα βιβλία της ανθρωπότητας αφού επηρέασε βαθύτατα την αντίληψη του ανθρώπου για το Σύμπαν. Εκεί ο Νεύτων, με βάση τη θεωρία της βαρύτητας, διατυπώνει τη μαθηματική θεμελίωση, που καλύπτει και επαληθεύει όχι μόνο τα ευρήματα του Γαλιλαίου για το Ηλιακό μας σύστημα, αλλά και για το γαλαξία μας, και για το σύμπαν ολόκληρο.

Όπως προανφέρθηκε, πριν από το Νεύτωνα υπήρξαν δυο βασικές απόψεις για το Σύμπαν: Η Γεωκεντρική (Αριστοτέλης, Πτολεμαίος) και η Ηλιοκεντρική (Αρίσταρχος, Κοπέρνικος, Γαλιλαίος).

Ο Νεύτων ήρθε να το κάνει ακόμα μεγαλύτερο γιατί ισχυρίστηκε ότι το Σύμπαν είναι άπειρο, και ως εκ τούτου δεν υπάρχει κάποιο σημείο στο Σύμπαν που να είναι το κέντρο του κόσμου.

Η δε Γη είναι ένας συνηθισμένος πλανήτης μέσα σε ένα Γαλαξία, το δε Σύμπαν είναι άπειρο και αποτελείται από δισεκατομμύρια Γαλαξίες.

Η συμβολή της Σχετικότητας
Στις αρχές του εικοστού αιώνα μια χιονοστιβάδα από ανακαλύψεις άλλαξαν ακόμα παραπέρα την αντίληψη του ανθρώπου, τόσο για το σύμπαν (τον μακρόκοσμο), όσο και για τη δομή της ύλης (τον μικρόκοσμο). Το 1915, ο φυσικός Einstein, δημοσίευσε το βιβλίο του με τίτλο «Η Γενικευμένη Θεωρία της Σχετικότητας», ένα βιβλίο ανάλογης, ίσως και μεγαλύτερης σημασίας με αυτό του Νεύτωνα. Ο Einstein βελτιώνει την αντίληψή μας για το Σύμπαν, διορθώνοντας και συμπληρώνοντας τον Νεύτωνα σε πολλά σημεία.

Διαφορές Νευτώνειου και Σχετικιστικού Σύμπαντος
Για παράδειγμα, ο Νεύτωνας θεωρούσε ότι το σύμπαν είναι σταθερό, με την έννοια ότι όλα τα ουράνια σώματα υπήρξαν ανέκαθεν όπως είναι σήμερα και ότι κινούνται αρμονικά στον ουρανό. Όμως, σύμφωνα με το νόμο της βαρύτητας, θα έπρεπε το ένα ουράνιο σώμα να ελκύει και επομένως να πλησιάζει το άλλο και έτσι σιγά-σιγά όλα τα ουράνια σώματα να μαζευτούν σ’ ένα σημείο, το ένα επάνω στο άλλο, σαν ένας πολύ μεγάλος σωρός από ουράνια σώματα. Το γιατί αυτό δεν συμβαίνει δεν μπορούσε να το εξηγήσει και το απέδιδε σε θεϊκή δύναμη, που κρατούσε τα ουράνια σώματα στο σύμπαν στις θέσεις τους και επομένως ολόκληρο το σύμπαν σε σταθερή κατάσταση. Με την άποψη αυτή συμφώνησε ουσιαστικά και ο Αϊνστάιν, αλλά διαφώνησε εν μέρει υποστηρίζοντας ότι κάποια ουράνια σώματα μπορούν ν’ αλλοιωθούν, όπως π.χ. ένας μεγάλος αστέρας να καταρρεύσει σε αστέρα νετρονίων ή να γίνει μια μαύρη τρύπα. Μ’ αυτή την έννοια, ο Αϊνστάιν υποστήριζε ότι το σύμπαν δεν είναι σταθερό, αλλά δυναμικό.

Χωρόχρονος
Η μεγάλη συμβολή του Einstein οφείλεται στην εισαγωγή μιας νέας έννοιας ως βάσης μελέτης και ερμηνείας του Σύμπαντος, της έννοιας του Χωρόχρονου.

Ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι και ο Χώρος και ο Χρόνος είναι απόλυτοι.

Ο Νεύτων υποστήριζε ότι ο χώρος είναι σχετικός, αλλά ο χρόνος είναι απόλυτος.

Ο Einstein απέδειξε ότι και ο Xρόνος και ο Χώρος είναι Οντότητες σχετικές και αδιαχώριστες και ότι το Σύμπαν υπάρχει και εξελίσσεται μέσα στο Χωρόχρονο.

Διαστολή Σύμπαντος
 
Ιστορία του ΣύμπαντοςΤο 1929, ο Edwin Hubble (1888-1953), απέδειξε ότι το Σύμπαν δεν είναι όπως το φαντάστηκαν ο Νεύτων και ο Einstein, αλλά είναι ένα Σύμπαν που συνεχώς διαστέλλεται. Συγκεκριμένα, ανακάλυψε ότι οι Γαλαξίες απομακρύνονται μεταξύ τους με μεγάλη ταχύτητα, η δε ταχύτητα αυτή μεγαλώνει (γραμμικά), όταν μεγαλώνει και η απόσταση του απομακρυνόμενου γαλαξία. Η ανακάλυψη του Hubble άφησε κατάπληκτο τον Einstein, καθώς λέγεται ότι όταν πληροφορήθηκε την ανακάλυψη του Hubble αναφώνησε: «Αυτό το λάθος που έκανα είναι το μεγαλύτερο της ζωής μου» (δηλ. το ότι πίστευε ότι το Σύμπαν δεν διαστέλλεται ούτε συστέλλεται, αλλά παραμένει σταθερό).

Η ανακάλυψη του Hubble ότι το Σύμπαν διαστέλλεται άλλαξε ριζικά την αντίληψή μας για αυτό. Το ότι διαστέλλεται το Σύμπαν σημαίνει ότι προηγουμένως ήταν πιο μικρό. Μάλιστα, πηγαίνοντας πολύ πίσω στο Χρόνο το φαίνεται να ήταν ένα υλικό σημείο. Οι σύγχρονοι αστροφυσικοί, μεταξύ των οποίων και ο Στίβεν Ηawking, υποστηρίζουν ότι πράγματι έτσι έγινε, ότι δηλ. όλα άρχισαν με τη Μεγάλη Έκρηξη και έκτοτε αυτό διαστέλλεται συνεχώς. Το γεγονός ότι το Σύμπαν διαστέλλεται, όπως ήταν αναμενόμενο, μετέφερε το θέμα της δημιουργίας του σύμπαντος από τον χώρο της Μεταφυσικής και της Θεολογίας στον χώρο της Επιστήμης.

Σκοτεινή Ύλη και Σκοτεινή Ενέργεια
Πρόσφατη θεωρία υποστηρίζει ότι πέρα από την ύλη του Σύμπαντος που μέχρι σήμερα γνωρίζαμε, υπάρχει και η «σκοτεινή ύλη». Η Σκοτεινή Ύλη κυριαρχεί στο σύμπαν (πάνω από το 90% της ύλης του Σύμπαντος είναι σκοτεινή) και φαίνεται ότι λειτουργεί ευεργετικά στο φαινόμενο της διαστολής του σύμπαντος, δηλ. το σπρώχνει προς τα «έξω» και γι’ αυτό κατά κύριο λόγο, το σύμπαν διαστέλλεται. Ονομάζεται σκοτεινή ύλη γιατί δεν ακτινοβολεί και επομένως δεν φαίνεται.

Πολυσυμπαντικές Απόψεις
Τέλος, σημειώνουμε ότι υποστηρίζεται η άποψη ότι το Σύμπαν στο οποίο ζούμε δεν είναι το μόνο. Υπάρχουν και άλλα Σύμπαντα, τα οποία ενδέχεται να είναι πιο ενδιαφέροντα και πιο εντυπωσιακά και πιο όμορφα από το δικό μας.

      Σύμπαν και Φυσικές Θεωρίες

      Σήμερα υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις της Φυσικής για το Σύμπαν. Η μία εξηγεί τον Μεγάκοσμο (είναι η θεωρία της σχετικότητας του Einstein) και η άλλη εξηγεί τον Mικρόκοσμο (είναι η Κβαντική Θεωρία του Schrodinger, του Heisenberg, του Planck και άλλων). Η θεωρία της Σχετικότητας δεν μπορεί να ερμηνεύσει το Μικρόκοσμο, αλλά ούτε και η Κβαντομηχανική μπορεί να ερμηνεύσει τον Μεγάκοσμο.
      Η ανάγκη για μία και μόνη θεωρία που θα είναι ικανή να ερμηνεύσει και τον μακρόκοσμο και τον μικρόκοσμο είναι προφανής. Μια τέτοια θεωρία ονομάζεται «ενοποιημένη θεωρία» ή «Θεωρία του Παντός». Μια τέτοια θεωρία επιδιώκουν τις τελευταίες δεκαετίες πολλοί θεωρητικοί φυσικοί απανταχού της Γης, αλλά ακόμα δεν τα έχουν καταφέρει (ο Einstein αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο θέμα της θεωρίας των πάντων, χωρίς όμως επιτυχία).

      Σύμπαν και Ζωή

       Η ζωή είναι ένα φαινόμενο ιδιαίτερης σημασίας για το Σύμπαν. Η θέση της ζωής μέσα σε αυτό θα περιγραφεί σε ιδιαίτερο άρθρο που θα διαμορφωθεί στην εγκυκλοπαίδεια

     Σύμπαν και Θεός

      Η ύπαρξη η μη ενός Θεού - Δημιουργού του Σύμπαντος είναι ένα, επίσης, πολύ ακανθώδες ζήτημα. Η σχέση της έννοιας "Θεός" με το Σύμπαν θα περιγραφεί σε ιδιαίτερο άρθρο που θα διαμορφωθεί στην εγκυκλοπαίδεια.

      Δώδεκα Αναπάντητα

Οι δώδεκα κρίσιμες ερωτήσεις που η απάντησή τους αγνοείται ή αμφισβητείται (αλλά ταυτόχρονα, θεωρείται άκρως απαραίτητη για την περαιτέρω κατανόηση του Σύμπαντος) είναι:

1.Ποιές είναι οι μάζες των νετρίνων, και πως έχουν διαμορφώσει την εξέλιξη του Σύμπαντος;

2.Είναι τα πρωτόνια ασταθή;

3.Πως προήλθαν τα χημικά στοιχεία από τον σίδηρο έως το ουράνιο;

4.Υπάρχουν νέες καταστάσεις της Ύλης στις εξαιρετικά υψηλές πυκνότητες και θερμοκρασίες;

5.Είναι η Κβαντική Θεωρία η ακριβής θεωρία για τον Μικρόκοσμο και το Φως ή απαιτείται μια νέα θεωρία στις υψηλότερες ενέργειες;

6.Είναι η Γενική Σχετικότητα του Einstein η ύστατη και σωστή θεωρία για την Βαρύτητα;

7.Είναι η θεωρία του Big Bang η σωστή θεωρία για την Δημιουργία του Σύμπαντος;

8.Από ποιά σωματίδια αποτελείται η Σκοτεινή Ύλη;

9.Ποιά είναι η φύση της Σκοτεινής Ενέργειας;

10.Είναι η Θεωρία Χορδών η σωστή θεωρία Ενοποίησης όλων των Πεδίων και επομένως η Θεωρία του Παντός;

11.Υπάρχουν οι Πρόσθετες Διαστάσεις δηλ. άλλες χωροχρονικές διαστάσεις;

12.Προαπαιτείται η ύπαρξη Θεού - Δημιουργού για την γένεση του Σύμπαντος;  
<---επιστροφή






 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Χρόνος εκτέλεσης : 0.073 δευτερόλεπτα