ΧΟΡΗΓΟΙ

Μ


  Μαγνητικό Πεδίο - Μελανές Οπές - Μεσοπλανητική ύλη - Μέσος Ήλιος - Μεσουράνηση - Μεταβλητοί αστέρες  - Μετάπτωση - Μετεωρική ύλη - Μετωνικός Κύκλος - Μιζάρ - Μονοπάτια Hayashi - Μπλάζαρς - Μπλε φεγγάρι - Μπρουκς κομήτης -

 


 

Μετάπτωση

 

       Μετάπτωση είναι μια αργή κίνηση της Γης, που διαρκεί σχεδόν 26.000 χρόνια.

      Αναλυτική Περιγραφή
      Όπως ξέρουμε, η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της σε 24 ώρες, που ισοδυναμεί σε μια ηλιακή μέρα. Όμως ταυτόχρονα εκτελεί και μια γυροσκοπική κίνηση, σαν μια σβούρα έτοιμη να πέσει, που ολοκληρώνεται κάθε 26.000 χρόνια περίπου. Η κίνηση αυτή λέγεται μετάπτωση και εξαιτίας της έχουμε την αργή μετακίνηση του Βόρειου Ουράνιου Πόλου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχουμε διαφορετικό Πολικό Αστέρα ανά χιλιετίες. Στην αρχαία Αίγυπτο ένα άστρο στον αστερισμό του Δράκοντα ήταν ο Πολικός Αστέρας, ενώ στο μακρινό μέλλον ο Πολικός Αστέρας θα είναι ο Βέγας στον αστερισμό της Λύρας.   

      

      Επιπλέον η μετάπτωση επηρεάζει και την διαδοχική μετακίνηση των Ισημερινών σημείων, του Εαρινού και του Φθινοπωρινού.                                           

      Για αυτό το φαινόμενο αυτό είναι γνωστότερο κι ως Μετάπτωση των Ισημεριών.    <---επιστροφή

 


 

Μεσουράνηση

 

      Μεσουράνηση είναι το πέρασμα ενός ουρανίου σώματος από τον ουράνιο μεσημβρινό του τόπου.        <---επιστροφή

 


 

 

Μιζάρ

 

      Το αστέρι ζ της Μεγάλης Άρκτου. Είναι αστέρι 2ου μεγέθους και βρίσκεται στο μέσο της ουράς του αστερισμού. Ήδη από το 1650, ο Τζιοβάνι είχε διαπιστώσει ότι αποτελείται από 2 αστέρια. Το 1889, ο Ε. Πίκερινγκ κατέγραψε 3 αστέρια, παρατηρώντας ότι το λαμπρότερο αστέρι του Μιζάρ αποτελούνταν στην πραγματικότητα από δύο αστέρια που περιστρέφονταν το ένα γύρω από το άλλο. Το 1908 ο Ε. Φροστ ανακάλυψε πως και το ασθενέστερο αστέρι του Μιζάρ είναι επίσης διπλό.


      Έτσι στην πραγματικότητα ο Μιζάρ είναι τετραπλό αστέρι αποτελούμενο από δύο ζεύγη αστεριών με αστρικό μέγεθος αντίστοιχα 2,26 και 3,94.         <---επιστροφή

 

 


 

Μπλάζαρς

 

Ουράνια εξωγαλαξιακά αντικείμενα, τα οποία ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά κατά τη δεκαετία του 1970. Είναι ισχυρότατες πηγές φωτεινής ακτινοβολίας και ραδιοκυμάτων και παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες, αλλά και σημαντικές διαφορές με τα κβάζαρς , κυριότερες από τις οποίες είναι η απουσία έντονων γραμμών εκπομπής στο φάσμα τους και η μεταβλητότητα στην ένταση των ραδιοκυμάτων που εκπέμπουν. Ονομάζονται επίσης και αντικείμενα ΒL-Lac, γιατί το πρώτο μπλάζαρ εντοπίστηκε στην περιοχή του ουρανού που ορίζεται από τον αστερισμό του Λακέρτη.      <---επιστροφή

 


 

Μπρουκς κομήτης

 

      Κομήτης που επισημάνθηκε το 1889 από τον Αμερικανό αστρονόμο Ουίλιαμ Μπρουκς. Έχει περίοδο περιφοράς γύρω από τον Ήλιο 6,931 χρόνια. Η αιτία που τον έκανε να γίνει ορατός το 1889, ήταν ότι η τροχιά του διαταράχτηκε κάτω από την επίδραση του Δία.      <---επιστροφή

 


 

Μετεωρική ύλη

 

      Ύλη που υπάρχει στο μεσοπλανητικό διάστημα και αποτελείται από στερεά σώματα, με μέγεθος που ποικίλλει από εκείνο των κόκκων της άμμου μέχρι το μέγεθος των μεγάλων μετεωρόλιθων που φτάνουν μέχρι την επιφάνεια της Γης

 

     Χαρακτηριστική σύνθεση μετεωριτών


Μετεωρίτης σιδήρου
Σίδηρος 91%
Νικέλιο 8.5%
Κοβάλτιο 0.6%


 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πετρώδης μετεωρίτης
Οξυγόνο 36%

 

Σίδηρος 26%
Πυρίτιο 18%
Μαγνήσιο 14%
Αργίλιο 1.5%
Νικέλιο 1.4%
Ασβέστιο 1.3%

 

         <---επιστροφή

 

 

 

 

 

 


 

Μετωνικός Κύκλος

 

      Ο κύκλος του Μέτωνα είναι μια περίοδος 19 ετών κατά την οποία οι φάσεις της Σελήνης επαναλαμβάνονται στα ίδια χρονικά διαστήματα και ημερομηνίες. Ειδικότερα, ο Μέτων υπολόγισε ότι 235 συνοδικοί μήνες ισοδυναμούν ακριβώς με 19 ηλιακά έτη. Χρησιμοποιείται από την Ορθόδοξη Εκκλησία για τον υπολογισμό της ημερομηνίας του Πάσχα.
      Ο κύκλος του Καλλίπου είναι περίπου 4 φορές μεγαλύτερος από τον κύκλο του Μέτωνα και πιο ακριβής, ωστόσο δεν εφαρμοζόταν στην αρχαιότητα λόγω της μεγάλης περιόδου του (76 χρόνια).     
<---επιστροφή

 


 

Μέσος Ήλιος

 

      Ο Μέσος Ήλιος, είναι ένα νοητό σημείο, το οποίο κινείται ομαλά στον ουράνιο ισημερινό με περίοδο ίση με την περίοδο του αληθούς Ηλίου στην εκλειπτική. Έτσι, ο Μέσος Ήλιος ικανοποιεί δύο βασικές απαιτήσεις, να μην έχει μεγάλη διαφορά από την ωριαία γωνία του Αληθούς Ηλίου και η ορθή αναφορά του να αυξάνει ομαλά κατά τη διάρκεια του έτους.

      Χρησιμοποιούμε τον Μέσο Ήλιο για να ορίσουμε τον Μέσο Ηλιακό Χρόνο       <---επιστροφή

 


 

Μονοπάτια Hayashi

 

      Το μονοπάτι Hayashi ή Hayashi track, είναι η διαδρομή που ακολουθούν οι Πρωτοαστερες στο Διάγραμμα Hertzsprung-Russel όταν το πρωτοαστρικό νεφος έχει φτάσει σε υδροστατική ισορροπία. Το 1961 ο Chushiro Hayashi έδειξε οτι υπάρχει μια ελάχιστη ενεργός θερμοκρασία κάτω απο την οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί υδροστατική ισορροπία, και αναφέρεται σε μια θερμοκρασία περίπου 4000 Κ. Όλα τα πρωτοαστρικά νέφη με θερμοκρασίες χαμήλοτερες απο αυτήν θα καταρρεύσουν βαρυτικά και θα θερμανθούν μέχρι να φτάσουν στο όριο Hayashi. Εκεί το πρωτοάστρο θα συνεχίσει να συστέλλεται με την βοήθεια του μηχανισμού Kelvin-Helmholtz, αλλά η ενεργός του θερμοκρασία δεν θα αυξάνεται πια, όσο θα μένει στο όριο Hayashi. Οπότε το μονοπάτι Hayashi είναι περίπου σαν μια κάθετη γραμμή στο διάγραμμα H-R.


      Άστρα που βρίσκονται στο όριο έχουν πολύ έντονο το φαινόμενο της μετάφορας μάζας (convective), λόγω μεγάλης βαθμίδας της θερμοκρασίας τους που συμβαίνει λόγω της αδειαφάνειας που επικράτει στα εσωτερικά τους (οπότε δεν γίνεται πια μεταφορά ενέργειασ μέσω ακτινοβολίας). Άστρα με μάζα ,<0.5 Solar mass παραμένουν στο μονοπάτι αυτό σε όλη την προ-κύριας ακολούθιας φάση τους, και ενώνοντε με αυτήν στο κάτω μέρος του Hayashi track.


      Αντίθετα για άστρα με μάζες >0.5 Solar mass το μονοπάτι σταματά ενώ παράλληλα ξεκινά το μονοπάτι Henyey (Henyey track), όταν η εσωτερική θερμοκρασία γίνει αρκετά υψήλη ώστε να η αδιαφάνεια στο κέντρο εξαφανίζεται και η μεταφορά ενέργειας αρχίζει να γίνεται με ακτινοβολία.      <---επιστροφή

 


 

Μαγνητικό Πεδίο

 

      Πρόκειται για πεδίο δυνάμεων που ασκεί δυνάμεις σε κινούμενα ηλεκτρικά φορτία. Μέσω των εξισώσεων του Μάξγουελ είναι αλληλένδετο με το ηλεκτρικό πεδίο. Έχει εξαιρετική σημασία στην αστροφυσική λόγω της έντονης παρουσίας του στα αστροφυσικά σώματα. Σε αντίθεση με το ηλεκτρικό πεδίο, το μαγνητικό πεδίο δεν απαιτεί να υπάρχει περίσσεια ηλεκτρικού φορτίου η πηγή του. Κατά συνέπεια μπορεί να προέρχεται από μια ηλεκτρικά ουδέτερη δομή.

 

      Τα μαγνητικά πεδία παίζουν σημαντικό ρόλο στα επιφανειακά φαινόμενα του Ήλιου, εκλάμψεις, προεξοχές. Στην επιτάχυνση φορτισμένων σωματιδίων και στην εμφάνιση ακτινοβολίας σύγχροτρο, από πηγές μη θερμικής ακτινοβολίας.

 

      ΠΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΤΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΓΗΣ;

 

      Για να δημιουργηθεί το μαγνητικό πεδίο της Γης οι φυσικοί από τη δεκαετία του '40 ξέρουν ότι πρέπει να υπάρχουν τρεις βασικές συνθήκες.

      Η πρώτη συνθήκη είναι να υπάρχει ένας μεγάλος όγκος ηλεκτρικά αγώγιμου ρευστού, που στην περίπτωση της Γης είναι ο πλούσιος σε σίδηρο υγρός εξωτερικός πυρήνας της Γης. Τούτο το κρίσιμο στρώμα περιβάλλει έναν στερεό εσωτερικό πυρήνα από σχεδόν καθαρό σίδηρο και από πάνω του βρίσκεται ο μανδύας από στερεά πετρώματα και ένας υπέρλεπτος φλοιός (ήπειροι και ωκεάνιος πυθμένας). Όλο αυτό το στρώμα έχει πλάτος 2.900 χιλιομέτρων. Το υπερκείμενο βάρος του φλοιού και του μανδύα δημιουργεί στον πυρήνα μέσες πιέσεις κατά 2 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερες εκείνης που επικρατεί στην επιφάνεια του πλανήτη.   


      Οι θερμοκρασίες του πυρήνα είναι επίσης ακραίες: ανέρχονται σε περίπου 5.000 βαθμούς Κελσίου, όμοιες σχεδόν με τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του Ήλιου.Η δεύτερη απαίτηση του γεωδυναμό είναι να υπάρχει μια πηγή ενέργειας που να θέτει σε κίνηση το ρευστό. Η ενέργεια η οποία κινεί το γεωδυναμό είναι εν μέρει θερμική και εν μέρει χημική —αμφότερες δημιουργούν άνωση βαθιά μέσα στον εξωτερικό πυρήνα.


      Όπως και σε ένα υγρό που βράζει σε ένα δοχείο, έτσι και ο εξωτερικός πυρήνας είναι θερμότερος στον πυθμένα του απ' ό,τι στο πάνω σύνορο του. Σημειωτέον οι υψηλές θερμοκρασίες του πυρήνα οφείλονται στη θερμότητα που παγιδεύτηκε στο κέντρο της Γης κατά το σχηματισμό της. Αυτό σημαίνει ότι ο θερμότερος και λιγότερο πυκνός σίδηρος του κατώτερου εξωτερικού πυρήνα τείνει να ανυψωθεί, όπως οι μικρές διακριτές μάζες καυτού νερού. 


      Όταν το ρευστό φτάνει στο πάνω σύνορο του εξωτερικού πυρήνα, χάνει μέρος της θερμότητας του, το οποίο μεταβιβάζεται στον υπερκείμενο μανδύα. Έτσι, ο υγρός σίδηρος ψύχεται, γίνεται πυκνότερος από το περιβάλλον μέσο και βυθίζεται. Αυτή η διαδικασία διάδοσης της θερμότητας από τον πυθμένα στο πάνω σύνορο δια της ανύψωσης και της βύθισης ρευστού ονομάζεται μεταφορά θερμότητας.Τη δεκαετία του 1960, ο Stanislav Braginsky, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Αος Αντζελες, διατύπωσε την άποψη ότι η θερμότητα που διαφεύγει από τον ανώτερο πυρήνα έχει ως παράλληλο αποτέλεσμα τη μεγέθυνση του εσωτερικού πυρήνα, γεγονός το οποίο δημιουργεί δύο πρόσθετες πηγές άνωσης που συντελούν στη μεταφορά θερμότητας. Καθώς ο υγρός σίδηρος στερεοποιείται σε κρυστάλλους πάνω στην εξωτερική επιφάνεια του στερεού εσωτερικού πυρήνα, ως συνέπεια απελευθερώνεται «λανθάνουσα θερμότητα». Και η εν λόγω θερμότητα συνεισφέρει στη θερμική άνωση.  


      Επιπροσθέτως δε, λιγότερο πυκνές χημικές ενώσεις όπως ο θειούχος σίδηρος και το οξείδιο του σιδήρου, αποκλείονται από τους κρυστάλλους του εσωτερικού πυρήνα και ανυψώνονται διαμέσου του εξωτερικού πυρήνα, ενισχύοντας έτσι επίσης τη μεταφορά θερμότητας.Για να προκύψει από έναν πλανήτη ένα αυτοσυντηρούμενο μαγνητικό πεδίο, χρειάζεται απαραιτήτως και ένας τρίτος παράγοντας: η περιστροφή.


      Η περιστροφή της Γης, μέσω της δράσης των δυνάμεων Coriolis, εκτρέπει τα ανυψούμενα ρευστά μέσα στον εξωτερικό πυρήνα της Γης κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίο συστρέφει τα ωκεάνια ρεύματα και τις τροπικές καταιγίδες δίνοντας τους τη μορφή των οικείων σπειρών που βλέπουμε στις μετεωρολογικές φωτογραφίες από δορυφόρους. Στον εξωτερικό πυρήνα, οι δυνάμεις Coriolis εκτρέπουν το ανερχόμενο ρευστό αναγκάζοντας το να κινείται κατά μήκος σπειροειδών, ή ελικοειδών, τροχιών, σαν να ακολουθούσε το ελικοειδές σύρμα ενός χαλαρού ελατηρίου.


      Έτσι οι κύριοι λόγοι που το γεωδυναμό συντηρείται επί εκατομμύρια χρόνια είναι ότι η Γη πρώτον διαθέτει έναν πλούσιο σε σίδηρο υγρό πυρήνα, δεύτερον επαρκή ενέργεια για να πραγματοποιεί τη μεταφορά θερμότητας και τρίτον δύναμη Coriolis για να συστρέφει το κυκλοφορούν ρευστό.Ωστόσο, χρειάζονται να απαντηθούν και άλλα γριφώδη ερωτήματα για το μαγνητικό πεδίο. Για παράδειγμα γιατί αλλάζει πολικότητα στην πορεία του χρόνου.      <---επιστροφή



 

Μεταβλητοί αστέρες

 

      Μεταβλητούς αστέρες ονομάζουμε εκείνους των οποίων η λαμπρότητα με το χρόνο ταλαντεύεται.Ένας τέτοιος αστέρας ανακαλύφθηκε πριν από 400 χρόνια από τον γερμανό αστρονόμο Δαβίδ Φαμπρίτσιους(1564-1617).Αργότερα το άστρο ονομάστηκε << Θαυμάσιος του Κήτους>>.Οι ταλαντώσει  της λαμπρότητας παρατηρούνται με ρυθμό 331 ημερών. Ο Θαυμάσιος αποτελεί έναν παλλόμενο κόκκινο γίγαντα του οποίου η διάμετρος είναι περίπου 200 έως 400 φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου μας.Στη φάση κατά την οποία το άστρο διαστέλλεται δεν αποβάλλει μόνο αισθητά περισσότερη ενέργεια αλλά και ύλη.Σε μια τέτοια κατάσταση είναι αδύνατο να αντέξει για πολύ ένα ουράνιο σώμα.


      Έτσι υποθέτουμε πως  στις επόμενες χιλιετίες θα αποτινάξει το εξωτερικό του περίβλημα στο διάστημα και κατά συνέπεια θα γίνει πλανητικό νεφέλωμα .Ο Θαυμάσιος του Κήτους ανήκει στην κατηγορία των παλλόμενων μεταβλητών αστέρων.Οι ταλαντώσεις της λαμπρότητας στους εκρηκτικούς μεταβλητούς επισυμβαίνουν σε άτακτα χρονικά διαστήματα .Ένα παράδειγμα εκρηκτικών μεταβλητών αποτελούν οι αστέρες ΝΟVA


      Εκτός αυτού υπάρχουν ακόμα και οι μεταβλητοί αστέρες λόγω της έκλειψης οι οποίοι όμως δεν συγκαταλέγονται στους γνήσια μεταβλητούς αστέρες.Εδώ έχουμε να κάνουμε με διπλούς αστέρες που λόγω της περιστροφής τους αλληλοκαλύπτονται.Για τον παρατηρητή πάνω στη γη φαίνεται ένα άστρο το οποίο πάλλεται ή μεταβάλλει τη φωτεινότητα του ομοιόμορφα.     <---επιστροφή



 

Μελανές Οπές

 

Η ύπαρξη τών μυστηριωδών αυτών ουρανίων σωμάτων απορρέει από τίς εξισώσεις τής Γενικής Θεωρίας τής Σχετικότητας τού  Einstein, πού όπως ελάχιστοι γνωρίζουν, είχε δάσκαλο καί πολύτιμο σύμβουλο τόν μεγάλο Έλληνα Φυσικομαθηματικό Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή. Οι εξισώσεις αυτές ακόμα αναζητούν τίς οριστικές τους λύσεις, αφού η περιπλοκότητά τους απέτρεψε ακόμα καί τούς εμπνευστές τους νά τίς λύσουν. Ωστόσο οι Μαύρες Τρύπες ή κομψώτερα καί καλλίτερα Μελανές Οπές έχουν γοητεύσει τούς ερευνητές καί υπάρχουν αρκετά στοιχεία γι αυτές. Η ανακάλυψη μάλιστα τών κβάζαρ τό 1963 επέφερε εκρηκτική αύξηση στίς θεωρητικές μελέτες γι αυτές αλλά καί στίς προσπάθειες παρατήρησής τους.

Σύμφωνα λοιπόν μέ τήν Γενική Θεωρία τής Σχετικότητας, ο χρόνος μέ τίς τρείς διαστάσεις τού χώρου συνιστούν ένα τετραδιάστατο συνεχές, τόν Χωροχρόνο. Σ' αυτό τό συνεχές εμπλέκεται καί η βαρύτητα, η οποία διά τής κατανομής τής ύλης  αλλά καί τής ενέργειας στό Σύμπαν στρεβλώνει (καμπυλώνει) τόν Χωροχρόνο, όπως μία επίπεδη ελαστική μεμβράνη καμπυλώνεται όταν τεθεί πάνω της μία σφαίρα. Οι διαδρομές λοιπόν τών διαφόρων αντικειμένων, πού κινούνται μέσα σ' αυτόν υφίστανται κύρτωση σάν νά έλκονται από κάποιο βαρυτικό πεδίο. Οι Μελανές οπές προσδίδουν τέτοια καμπύλωση  στόν Χωροχρόνο ώστε προκαλείται σύγκλιση τών διαδρομών πού ακολουθούν ακόμα καί οι ακτίνες τού φωτός.

Πρόκειται λοιπόν γιά ουράνια σώματα μέ ασύλληπτη πυκνότητα τής ύλης τους καί εξ αιτίας αυτού περιβάλλονται από ένα τρομακτικά ισχυρό βαρυτικό πεδίο. Τόσο ισχυρό, πού έλκει καί συλλαμβάνει σ' ένα αφάνταστα συντριπτικό εναγκαλισμό, οτιδήποτε θα μπορούσε νά βρεθεί στήν γειτονιά τους. Ακόμα καί τό φώς δέν μπορεί νά διαφύγει απ' τόν φρικτό αυτό εναγκαλισμό, μέ αποτέλεσμα νά μή φτάνει φυσικά στά μάτια τών παρατηρητών αλλά καί στούς αισθητήρες τών ισχυρότατων ραδιοτηλεσκοπίων καί γι αυτό λέγονται καί Μελανές οι Οπές αυτές. Τό "Οπές" βέβαια αρμόζει στήν λειτουργία τών σωμάτων αυτών, πού ως διαστημικά βάραθρα ή καλύτερα κοσμικές ρουφήχτρες, "ρουφούν" κυριολεκτικά καί εξαφανίζουν οτιδήποτε τά προσεγγίζει. Γιά νά αποκτήσουμε μιά αίσθηση τών διαστάσεων καί τής πυκνότητας μιάς Μελανής Οπής, θά πρέπει νά συμπιέσουμε τήν Γή, μέχρις ότου αποκτήσει τό μέγεθος κερασιού! Έτσι οι Μελανές Οπές έχουν προέλθει από τήν συμπίεση τών υλικών τριών ή καί περισσοτέρων ήλιων στόν χώρο ενός σταδίου!! Ο όρος "Μελανή Οπή" (Black Hole) εισήχθη τό 1969 απ' τόν John Archibald Wheeler, αμερικανό φυσικό. Οι Γάλλοι πρότειναν τόν όρο "astre occlu", διότι τό "Μελανή Οπή" περιείχε σεξουαλικά υπονοούμενα!

Πώς γενιούνται όμως τά σώματα αυτά; Ως γνωστόν στούς αστέρες  ( ο ήλιος είναι ένας τέτοιος ) συμβαίνουν συνεχείς πυρηνικές διεργασίες, κατά τίς οποίες πυρήνες υδρογόνου μετατρέπονται σέ πυρήνες τού στοιχείου ήλιον καί εν συνεχεία σέ πυρήνες βαρυτέρων στοιχείων, ενώ παράγεται καί ακτινοβολείται τρομακτική ποσότητα ενέργειας, αλλά καί απίστευτη ποσότητα ύλης εγκαταλείπει τόν αστέρα εκτοξευόμενη καί αυτή εν είδει πιδάκων. Κυριαρχεί λοιπόν εκεί μιά κατάσταση πού μόνο μέ τήν κόλαση θά μπορούσε κανείς νά αντιπαραβάλει. Ωστόσο η διάλυση τού αστέρα αποτρέπεται, αφού τό βάρος τών υπερκειμένων στρωμάτων δρά κατά τήν αντίθετη κατεύθυνση καί "συμμαζεύει" τήν αστρική ύλη. Όταν όμως τά πυρηνικά καύσιμα εξαντληθούν καί πάψουν οι θερμοπυρηνικές διεργασίες, αρχίζει η συρρίκνωση (= κατάρρευση) τού αστέρα μέ αυξανόμενη φυσικά τήν πίεση στό κέντρο του λόγω συμπίεσης. Όταν επέλθει εξισορρόπηση τής πίεσης αυτής μέ τήν συνθλιπτική δύναμη τού βάρους τών εξωτερικών στρωμάτων, ο αστέρας έχει φτάσει στό τέλος του. Είναι πλέον νεκρός. Άν όμως η μάζα του είναι μεγαλύτερη από μιά κρίσιμη τιμή (μάζα Chandrasekhar), πού είναι περίπου δύο φορές η μάζα τού ηλίου, τότε η βαρύτητα υπερνικά τήν πίεση τού κέντρου καί η κατάρευση συνεχίζεται. Εάν στά πρώτα στάδια τής κατάρευσης συμβεί έκρηξη κι ο αστέρας απαλλαγεί από μέρος τής μάζας του, ώστε η εναπομείνασα νά είναι μικρότερη τής κρίσιμης, τότε ο αστέρας θά εξελιχθεί σέ λευκό νάνο ή αστέρα νετρονίων. Άν όμως η εναπομείνασα μάζα είναι μεγαλύτερη τής κρίσιμης καί η ακτίνα γίνει κι αυτή ίση μέ μιά άλλη κρίσιμη τιμή (ακτίνα Schwarzschild), τότε η βαρυτική δύναμη δέν αντισταθμίζεται μέ τίποτα, ο αστέρας εμφανίζει αστάθεια καί σέ χρόνο μικρότερο του χιλιοστού τού δευτερολέπτου μετατρέπεται σέ Μελανή Οπή.

Τά χαρακτηριστικά μιάς Μελανής Οπής είναι η μάζα, τό φορτίο, καί η στροφορμή. Μάλιστα μπορεί νά έχει σχηματιστεί από πολύ μεγάλο πλήθος σωματιδίων διαφορετικών συγκεντρώσεων. Δέν εξαρτάται δέ από τήν φύση τού σώματος πού κατέρρευσε, γιά νά τήν σχηματίσει. Ο John Wheeler διατύπωσε αυτό τό συμπέρασμα μέ τήν φράση " μιά Μελανή Οπή δέν αφήνει ίχνη" (ή μιά Μελανή Οπή δέν έχει τρίχες), επιβεβαιώνοντας τίς υποψίες τών Γάλλων περί σεξουαλικών υπονοουμένων.

Η συμπεριφορά της καθορίζεται απ' τούς παρακάτω νόμους: Α. Μηδενικός νόμος: η βαρύτητα είναι σταθερή σέ κάθε σημείο τού ορίζοντα γεγονότων. Β. Πρώτος νόμος: υπακούει στήν αρχή διατήρησης τής ενέργειας, τού φορτίου, τής ορμής καί τής στροφορμής. Γ. Δεύτερος νόμος: Η γενικευμένη εντροπία ουδέποτε είναι φθίνουσα συνάρτηση τού χρόνου. Η επιφάνεια τών Μελανών Οπών δέν ελαττώνεται σέ καμμιά περίπτωση αλληλεπίδρασής τους μέ κάποια μορφή ύλης. Η εντροπία είναι ένα μέτρο τού πλήθους τών εσωτερικών καταστάσεων (τών τρόπων μέ τούς οποίους μπορεί νά διαταχθεί τό εσωτερικό), τίς οποίες θά μπορούσε νά έχει μιά Μελανή Οπή, χωρίς νά δείχνει καθόλου διαφορετική σέ έναν εξωτερικό παρατηρητή. Δ. Τρίτος νόμος: Η επιφανειακή βαρύτητα ουδέποτε μηδενίζεται ακριβώς.

 Σύμφωνα μέ τήν Κβαντική Θεωρία κατά τόν Stephen Hawking, ίσως τόν μεγαλύτερο φυσικό τής εποχής μας, οι Μελανές Οπές δέν είναι εντελώς μαύρες, εκπέμπουν σωματίδια καί ακτινοβολία όλων τών ειδών, όπως συμβαίνει μέ ένα θερμό σώμα. Η δέ θερμοκρασία τους, ανέρχεται σέ περίπου ένα εκατομμυριοστό τού βαθμού πάνω απ' τό απόλυτο μηδέν γιά μιά μάζα ίση μέ μερικές ηλιακές. Επιπλέον οι Μελανές Οπές  εκπέμπουν συνεχώς βαρυτικά κύματα "εξαερούμενες" βαθμηδόν.

Στό σχήμα απεικονίζεται μιά Μελανή Οπή. Διακρίνεται ο Ορίζοντας Γεγονότων πού η ακτίνα του είναι η ακτινα Schwarzschild. Οτιδήποτε συμβαίνει κάτω απ' αυτόν είναι καταδικασμένο στήν αφάνεια. Ανάμεσα στόν Ορίζοντα Γεγονότων καί τό Στατικό Όριο  υπάρχει η Εργόσφαιρα μέσα στήν οποία ότι βρεθεί υποβάλλεται σέ   περιδίνηση καί εν συνεχεία σέ εκτόξευση πρός τά έξω μέ απίστευτη ταχύτητα. Πέραν τού Στατικού Ορίου δέν υπάρχει επίδραση τής Οπής. Η Μοναδικότητα, πού λέγεται καί σημειακή χωροχρονική ανωμαλία είναι τό κέντρο τής Οπής όπου περιέχεται όλη η μάζα τού καταρρεύσαντος άστρου. Είναι ένα σημείο μέ άπειρη πυκνότητα όπως αντιλαμβάνεται κανείς. Εκεί δέν ισχύουν οι φυσικοί νόμοι καί η φαντασία μπορεί νά οργιάζει γιά τό τί μπορεί νά συμβαίνει στό σημείο αυτό. Κατά τόν Stephen Hawking ίσως εκεί βρίσκεται καί τό τέλος τού χρόνου, η αρχή τού οποίου βρίσκεται στήν Μεγάλη Έκρηξη τής δημιουργίας τού Σύμπαντος.

 Μιά Μελανή Οπή ανιχνεύεται από τήν παρατήρηση ύλης, η οποία βρίσκεται σέ τροχιά γύρω από κάποιο συμπαγές καί αόρατο αντικείμενο μεγάλης μάζας. Κι αυτό, επειδή εξακολουθεί νά ασκεί τήν βαρυτική του επίδραση τό άστρο, απ' τό οποίο προήλθε η Μελανή Οπή, όπως τήν ασκούσε καί πρίν τήν κατάρευση. Δηλαδή, καί όπως είναι φυσικό, δέν παρατηρείται η ίδια, αλλά διαπιστώνεται η ύπαρξή της από τήν βαρυτική επίδραση πού ασκεί σέ γειτονικά της ουράνια σώματα. Ήδη έχουν παρατηρηθεί πολλά τέτοια συστήματα. Οι πιό εντυπωσιακές Μελανές Οπές βρίσκονται στά κέντρα τών Γαλαξιών καί τών κβάζαρ     
<---επιστροφή

 


 

Μεσοπλανητική ύλη

 

      Το ηλιακό μας σύστημα αποτελείται από έναν αστέρα τον ήλιο και από τα διάφορα σώματα που γυρίζουν σε ελλειπτικές τροχιές γύρω από αυτόν. Αυτά είναι οι πλανήτες κι οι δορυφόροι τους εάν διαθέτουν πάντα, οι κομήτες, οι αστεροειδείς και η μεσοπλανιτική ύλη.


      '''Ο ΗΛΙΟΣ''' Ο Ήλιος είναι ο αστέρας του ηλιακού μας συστήματος και μέσα σε αυτό αποτελεί το 99,9% περίπου της συνολικής μάζας. Το υπόλοιπο 0,1% το αποτελούν τα διάφορα άλλα σώματα!


      '''ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ''' Από τα σώματα λοιπόν που αποτελούν το μόλις 0,1% περίπου της συνολικής μάζας του ηλιακού μας συστήματος τα σημαντικότερα είναι οι πλανήτες φυσικά, οι οποίοι παλαιότερα έφταναν τους 9. Μέσα σε αυτούς, συγκαταλεγόταν και ο Πλούτωνας ο οποίος όμως από το 2006 υποβιβάστηκε σε μια νέα κατηγορία και πλέον θεωρείται πλανήτης νάνος. Έτσι το ηλιακό μας σύστημα αποτελείται σήμερα από 8 βασικούς πλανήτες οι οποίοι με σειρά από τον πιο κοντινό ως τον πιο μακρινό από τον ήλιο είναι


      Ο ΕΡΜΗΣ
      Η ΑΦΡΟΔΙΤΗ
      Η ΓΗ
      Ο ΑΡΗΣ
      Ο ΔΙΑΣ
      Ο ΚΡΟΝΟΣ
      Ο ΟΥΡΑΝΟΣ
      κι Ο ΠΟΣΕΙΔΩΝΑΣ


      Φυσικά λόγω της δημιουργίας της νέας κατηγορίας των νάνων πλανητών χάρη στην υποβίβαση του Πλούτωνα λύθηκε και το πρόβλημα με το σε ποια κατηγορία θα έπρεπε να καταταχθούν και διάφορα άλλα σώματα που υπήρχαν αμφιβολίες για το αν θα έπρεπε να ονομαστούν πλανήτες ή όχι! Αυτό σημαίνει πως το ηλιακό μας σύστημα αποτελείται κι από αρκετούς νάνους πλανήτες!


      Οι βασικοί πλανήτες χωρίζονται σε κατηγορίες. Ανάλογα με την σύσταση, την πυκνότητα, την μάζα και γενικά τα χαρακτηριστικά τους διακρίνονται στους
      1. ΓΗΙΝΟΥΣ ΠΛΑΝΗΤΕΣ στους οποίους ανήκουν ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη κι ο ¶ρης με κοινά χαρακτηριστικά την μεγάλη πυκνότητα, τη μικρή μάζα και τη βραχώδη και μεταλλική σύσταση έχοντας φλοιό, μανδύα και πυρήνα και στους
      2. ΔΙΙΟΥΣ ΠΛΑΝΗΤΕΣ / ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΑ στους οποίους ανήκουν ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας με κοινά χαρακτηριστικά την μικρή πυκνότητα, τη μεγάλη μάζα και την ίδια περίπου σύσταση, αποτελούμενοι από έναν μικρό πετρώδη πυρήνα!


      Το σύνορο που τους διαχωρίζει είναι η ζώνη των αστεροειδών Πολλές φορές οι γηίνοι αναφέρονται ως εσωτερικοί και οι πλανήτες της οικογένειας του Δία ως εξωτερικοί. Αυτός είναι ένας διαχωρίσμος στους πλανήτες ανάλογα με την απόσταση τους από τον ήλιο. Έτσι οι 4 κοντινότεροι ονομάζονται εσωτερικοί και οι 4 ποιο απομακρυσμένοι εξωτερικοί.


Ανάλογα με την θέση τους στο ηλιακό σύστημα ως προς την γη χωρίζονται στους
      1. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥΣ δηλαδή σε αυτούς που κινούνται σε τροχιά πλησιέστερα προς τον ήλιο από ότι η γη κι είναι ο Ερμής κι η Αφροδίτη και στους
      2. ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥΣ οι οποίοι κινούνται σε τροχιές ποιο απομακρυσμένα από τον ήλιο από ότι η γη κι είναι ο ¶ρης, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός κι ο Ποσειδώνας.


      Το σύνορο που διαχωρίζει τους εσωτερικούς από τους εξωτερικούς πλανήτες σε αυτήν την περίπτωση είναι η γη


      '''ΟΙ ΦΥΣΙΚΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ''' Φυσικοί δορυφόροι είναι τα φυσικά σώματα, που είναι σαν μικροί πλανήτες και οι οποίοι περιστρέφονται γύρω από τους κανονικούς πλανήτες. Επειδή αυτοί περιστρέφονται σε τροχιές γύρω από τον ήλιο είναι λογικό πως κι οι δορυφόροι που κινούνται γύρω τους, κινούνται και γύρω από τον ήλιο. Όλοι οι πλανήτες έχουν έστω κι έναν δορυφόρο εκτός από τον Ερμή και την Αφροδίτη!


      '''ΟΙ ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΕΙΣ ΚΙ Η ΖΩΝΗ ΤΩΝ ΑΣΤΕΡΟΕΙΔΩΝ''' Οι αστεροειδείς έχουν βραχώδη σύσταση δηλαδή είναι πετρώδη σώματα. Στο ηλιακό μας σύστημα υπάρχουν χιλιάδες αστεροειδείς οι οποίοι κινούνται σε διαφορετικές ελλειπτικές τροχιές γύρω από τον ήλιο. Μεταξύ ¶ρη και Δία υπάρχει μία ζώνη, ένα σύνορο που χωρίζει τους γήινους από τους δίιους πλανήτες και αποτελείται από εκατομμύρια αστεροειδείς που μέσα σε αυτήν κινούνται σε τροχιά γύρω από τον ήλιο. Αυτή είναι γνωστή ως η Ζώνη των Αστεροειδών.


      '''ΟΙ ΚΟΜΗΤΕΣ, Η ΖΩΝΗ ΤΩΝ ΚΟΜΗΤΩΝ(KUIPER) ΚΑΙ TO ΝΕΦΟΣ ΤΟΥ OORT''' Οι κομήτες ουσιαστικά είναι παγωμένα σώματα. Όπως και για τους αστεροειδείς έτσι και στην περίπτωση των κομητών υπάρχουν χιλιάδες, που κινούνται σε διαφορετικές ελλειπτικές τροχιές γύρω από τον ήλιο. Όμως πιο μακριά από τον Πλούτωνα βρίσκεται η Ζώνη των Κομητών γνωστή ως Ζώνη του Kuiper και μέσα σε αυτήν κινούνται σε τροχιά εκατομμύρια κομήτες. Το Νέφος του Oort το οποίο βρίσκεται ακόμη ποιο μακριά περικλείει σφαιρικά το ηλιακό σύστημα και αποτελείται κι αυτό από κομήτες! Πιστεύεται πως οι κομήτες που προέρχονται από τη ζώνη του Kuiper είναι αυτοί που χαρακτηρίζονται από μικρές περιόδους ενώ αυτοί που προέρχονται από το νέφος του Oort, επειδή βρίσκεται πολύ πιο μακριά είναι αυτοί που χαρακτηρίζονται από μεγάλες περιόδους!


      '''ΜΕΣΟΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΥΛΗ''' Τέλος μέσα στο ηλιακό σύστημα υπάρχει μεσοπλανητική ύλη δηλαδή σκόνη και μετεωροείδη και ποιο συγκεκριμένα υπολείμματα και θραύσματα κομητών κι αστεροειδών και τα οποία ποικίλουν σε μέγεθος     
<---επιστροφή

 


 


Μπλε φεγγάρι

Μπλε φεγγάρι αποκαλείται μια πανσέληνος που συμβαίνει σε ασυνήθιστη χρονική στιγμή. Τα περισσότερα έτη έχουν δώδεκα πανσελήνους, τις περισσότερες φορές μια κάθε μήνα. Ωστόσο κάθε ημερολογιακό έτος περιλαμβάνει δώδεκα σεληνιακούς κύκλους και έντεκα ημέρες ακόμη. Αυτές αθροίζονται και σαν αποτέλεσμα κάθε δύο ή τρια χρόνια έχουμε ένα επιπλέον φεγγάρι, φαινόμενο που συμβαίνει κάθε 2,72 χρόνια. Διαφορετικές ερμηνείες τοποθετούν το έξτρα φεγγάρι σε διάφορες περιόδους, ωστόσο αυτή η πρόσθετη πανσέληνος αποκαλείται σε κάθε περίπτωση «μπλε φεγγάρι».
Ο όρος έχει και μεταφορική σημασία, η οποία τονίζει τη σπανιότητα ενός φαινομένου. Χαρακατηριστική είναι η αγγλική έκφραση «once in a blue moon», που σημαίνει πως κάτι συμβαίνει πολύ σπάνια. Στο άλλο άκρο υπάρχει και μια πολύ κυριολεκτική σημασία καθώς ένα φεγγάρι μπορεί πράγματι να έχει χρώμα μπλε, εξαιτίας ατμοσφαιρικών διαταραχών. Πρόκειται για ένα πολύ σπάνιο φαινόμενο κατά το οποίο το φεγγάρι (όχι απαραίτητα πανσέληνος) φαίνεται στα μάτια του παρατηρητή γαλαζωπό, εξαιτίας της ύπαρξης καπνού ή μορίων σκόνης στην ατμόσφαιρα. Κάτι τέτοιο παρατηρήθηκε μετά τις δασικές πυρκαγιές στη Σουηδία και τον Καναδά το 1950 και, αξιοσημείωτα, μετά την έκρηξη του ηφαιστείου Κρακατόα το 1883, που είχε σαν επακόλουθο να εμφανίζεται το φεγγάρι μπλε για μια περίοδο δύο ετών.        
<---επιστροφή


 

Χρόνος εκτέλεσης : 0.058 δευτερόλεπτα