Περίληψη

Η αναγνώριση των άστρων και των αστερισμών είναι βασική γνώση για τον ικανό παρατηρητή αστρονόμο. Γι’ αυτόν τον λόγο οι αστερισμοί είναι καταχωρισμένοι σε αστρονομικούς χάρτες και καταλόγους. Ωστόσο, μελετώντας κατά καιρούς παλιούς αστρικούς χάρτες και καταλόγους, εντοπίζουμε αστερισμούς που δεν αναφέρονται πλέον στις επίσημες αστρονομικές δέλτους.
Πράγματι, εκτός των 88 γενικά παραδεκτών αστερισμών από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση, υπάρχουν αρκετοί ακόμα αστερισμοί ή τμήματα αστερισμών, που κατά καιρούς εμφανίστηκαν στη διεθνή Βιβλιογραφία, εκ των οποίων παρουσιάζουμε τους 25 πλέον διαδεδομένους.
Οι 25 μη παραδεκτοί σήμερα αστερισμοί παρουσιάζονται για πρώτη φορά σε Αστρονομικό Συνέδριο και ενδιαφέρουν άμεσα την Ιστορία της Αστρονομίας, επειδή υπάρχουν σε παλαιούς αστρονομικούς καταλόγους και χάρτες του ουρανού. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο αξίζει να καταγραφούν και να παρουσιαστούν στους αστρονόμους παρατηρητές του ουρανού.

1    Εισαγωγή

Είναι γνωστό ότι από την ελληνική αρχαιότητα υπήρχαν καταχωρισμένοι στον ουρανό 48 αστερισμοί. Οι μεγάλοι θαλασσοπόροι στις θάλασσες του νότιου ημισφαίριου της Γης είδαν καινούργιους αστερισμούς να ανατέλλουν και να δύουν μπροστά στα έκπληκτα μάτια τους και έτσι νέοι αστερισμοί καταχωρήθηκαν στη διεθνή βιβλιογραφία. Επίσης, κατά καιρούς πολλοί Ευρωπαίοι αστρονόμοι για να τιμήσουν τους βασιλείς προστάτες τους, κάποια ζώα που συμπαθούσαν ή εντυπωσιασμένοι από τις επιτεύξεις της τεχνολογίας εκείνης της περιόδου έδωσαν διάφορες ονομασίες σε ομάδες αμυδρών αστεριών σχηματίζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο νέους αστερισμούς. Και πιθανώς αυτό να συνεχιζόταν διαρκώς.
Συνεπώς, για να μη διαιωνίζεται αυτός ο τρόπος εισαγωγής όλο ένα και νέων αστερισμών, στο Α΄ Συνέδριο της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, που έγινε στη Ρώμη το 1922, αποφασίστηκε αφ’ ενός μεν ο τρόπος ονομασίας των άστρων, αφ’ ετέρου δε αναγνωρίστηκαν 88, έκτοτε παραδεκτοί αστερισμοί. Στις δύο επόμενες συνεδριάσεις της, το 1925 και το 1928, καθορίστηκαν τα ακριβή όρια του κάθε αστερισμού στον ουρανό.
Βλέπουμε, λοιπόν, ότι εκτός των 88 γενικά παραδεκτών αστερισμών από τη Διεθνή Αστρονομική Ένωση, υπάρχουν αρκετοί ακόμα αστερισμοί, ή τμήματα αστερισμών, που κατά καιρούς εμφανίστηκαν στη διεθνή βιβλιογραφία, εκ των οποίων παρουσιάζουμε τους 25 πλέον διαδεδομένους.


2    Οι 25 μη Παραδεκτοί Αστερισμοί

Οι 25 αυτοί μη Παραδεκτοί Αστερισμοί σήμερα δεν αναφέρονται ούτε χρησιμοποιούνται από την επίσημη Αστρονομία. Επειδή όμως αναφέρονται και υπάρχουν σε παλαιούς αστρονομικούς καταλόγους και χάρτες του ουρανού, καλό είναι να γνωρίζουμε ποιοι ήταν και που βρίσκονταν, ειδικότερα όσοι ασχολούνται με την Παρατηρησιακή Αστροφυσική ή είναι παρατηρητές του ουρανού.
Εδώ παρουσιάζουμε αλφαβητικό πίνακα των μη Παραδεκτών Αστερισμών, όπου – κατά στήλη – δίνονται η ελληνική, η λατινική και η αγγλική ονομασία τους, ο αστρονόμος ή ο ερευνητής που τους έδωσε το όνομά τους, ο αστερισμός ή οι αστερισμοί όπου κατά προσέγγιση βρίσκονταν, καθώς και μερικές γενικές παρατηρήσεις και σχόλια γι’ αυτούς. Επίσης παρουσιάζουμε 4 γκραβούρες από τον αστρικό άτλαντα του Hevelius “Firmamentum Sobiescianum”, όπου παρουσιάζονται οι μη παραδεκτοί αστερισμοί Κέρβερος (Cerberus), Χήνα (Anser), Αντίνοος (Antinous), Όρος Μαίναλον (Mons Maenalus), Μικρό Τρίγωνο (Triangulum Minus), Μέδουσα (Caput Medusae), Οίστρος (Musca), Δρυς Καρόλου (Robur Carolinum).

Μη Παραδεκτοί Αστερισμοί

Βιβλιογραφία

Αllen R.H., 1963, Star Names. Their Lore and Meaning. Dover Publications (republication of the work first published as: Star-Names and Their Meaning by G.E. Stecher in 1899).
Θεοδοσίου Στράτος, Δανέζης Μάνος, 1991, Τα Άστρα και οι Μύθοι τους - Εισαγωγή στην Ουρανογραφία, Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα .
Πλακίδου Σταύρου, 1992, Η Μυθολογία, η ονοματολογία και τα αξιοπαρατήρητα των αστερισμών. Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων. Αθήναι.
Aspin J., 1825, A Familiar Treatise on Astronomy, (written expressly to accompany Urania’s Mirror), London.
Sperling N., May 1981, The Mystery of Urania’s Mirror. Sky and Telescope, Vol. 61, No.5. p. 398-402.

<<site map