ΧΟΡΗΓΟΙ

Κρόνος


Δείτε επίσης

Πολικό ατμοσφαιρικό εξάγωνο στον Κρόνο

 

Ο Κρόνος είναι ο έκτος πλανήτης από τον Ήλιο και ο δεύτερος μεγαλύτερος του Ηλιακού Συστήματος μετά το Δία, με διάμετρο στον ισημερινό του 120.660 χιλιόμετρα. Για αιώνες τον θεωρούσαν τον τελευταίο (εξώτατο) πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος, καθώς είναι γνωστός από την αρχαιότητα. Πολλά από αυτά που σήμερα γνωρίζουμε για τον πλανήτη και τους δορυφόρους του, μας έγιναν γνωστά από την εξερεύνηση των Βόγιατζερ 1 και 2 το 1980-81. Από το 2004, η διαστημοσυσκευή Cassini βρίσκεται σε τροχιά γύρω απ' τον πλανήτη, μελετώντας τον διεξοδικά.


Φυσικά χαρακτηριστικά

Ο Κρόνος ανήκει στους λεγόμενους γίγαντες αερίων, στους εξωτερικούς δηλαδή πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος που αποτελούνται από ένα μικρό βραχώδη πυρήνα (στο μέγεθος της Γης περίπου) που σκεπάζεται από τεράστιες μάζες αερίων. Παρά το μέγεθός του, παραπλήσιο του Δία, η πυκνότητά του είναι χαμηλότερη από αυτή του Δία αλλά και από αυτή του νερού· αν υπήρχε μια δεξαμενή με νερό που να τον χωρούσε, θα επέπλεε μέσα σε αυτή. Όπως και ο Δίας, έτσι και ο Κρόνος ακτινοβολεί περισσότερη ενέργεια από αυτή που παίρνει από τον Ήλιο. Το φαινόμενο αυτό πιθανώς οφείλεται στις κινήσεις του υδρογόνου και του ήλιου στο εσωτερικό του. Κάθε τριάντα χρόνια μια μεγάλη καταιγίδα, γνωστή με το όνομα Μεγάλη Λευκή Κηλίδα, καλύπτει ένα μέρος της επιφάνειάς του.


Ο Κρόνος είναι εμφανώς συμπιεσμένος στους πόλους και αυτό οφείλεται στην πολύ γρήγορη περιστροφή του πλανήτη γύρω από τον άξονά του. Η περιστροφή των αερίων που σκεπάζουν τον πλανήτη δεν γίνεται ομοιόμορφα. Η περιστροφή των περιοχών στον ισημερινό διαρκεί 10 ώρες και 14 λεπτά και αυτή των υπόλοιπων περιοχών 10 ώρες και 39 λεπτά. Η ατμόσφαιρά του αποτελείται κυρίως από υδρογόνο και σε ελάχιστες ποσότητες ήλιο και μεθάνιο.


Μια πλήρης περιστροφή του πλανήτη γύρω από τον Ήλιο, δηλαδή ένα Κρόνιο έτος, διαρκεί 29,5 χρόνια.

Δορυφόροι

Έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη 62 δορυφόρων[1] διαφόρων μεγεθών σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο, 52 από τους οποίους έχουν λάβει ονόματα. Ο μεγαλύτερος από αυτούς είναι ο Τιτάνας που είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος δορυφόρος στο Ηλιακό Σύστημα και ο μοναδικός με πυκνή ατμόσφαιρα (αποτελούμενη από υδρογονάνθρακες και άζωτο). Είναι μεγαλύτερος και από τον πλανήτη Ερμή.


Ονόματα μερικών από τους υπόλοιπους δορυφόρους είναι: Μίμας, Εγκέλαδος, Τηθύς, Διώνη, Ρέα, Υπερίων, Ιαπετός, Φοίβη, Ιανός, Επιμηθέας, Ελένη, Τελεστώ, Καλυψώ, Άτλας, Προμηθέας, Πανδώρα, Πάνας, Μεθώνη, Παλλήνη, Ανθή, Πολυδεύκης, Αιγαίων, Υμίρ, Παάλιακ, Τάρβος, Κίβιουκ, Αλμπιόριξ, Ερριάπους, Σίαρνακ, Kάρι, Σκολλ, Τζάρνσαξα, Γκρέιπ, Αιγαίων και ο νεοανακαλυφθέντας δορυφόρος S/2009 S 1.

Οι δακτύλιοι του Κρόνου

Οι εντυπωσιακοί δακτύλιοι γύρω από τον Κρόνο, τον κάνουν έναν από τους ομορφότερους πλανήτες. Παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά από τον Γαλιλαίο, ο οποίος, μη μπορώντας να εξηγήσει αυτό που έβλεπε, καθώς και το φαινόμενο της "εξαφάνισης" των δακτυλίων ανά περιόδους, νόμισε ότι επρόκειτο για τρία σώματα. Το φαινόμενο της "εξαφάνισης" εξήγησε το 1666 ο Ολλανδός αστρονόμος Κρίστιαν Χόυχενς, που εξήγησε ότι οι δακτύλιοι έμοιαζαν να εξαφανίζονται κάθε φορά που το επίπεδο πάνω στο οποίο βρίσκονται συνέπιπτε με το επίπεδο της παρατήρησής τους από τη Γη. Ο Χόυχενς ήταν επίσης ο πρώτος που εισήγαγε την υπόθεση πως οι δακτύλιοι δεν ήταν όλα στερεά σώματα αλλά αποτελούνταν από μικρότερα σώματα σε περιστροφή γύρω από τον πλανήτη.


Οι δακτύλιοι χωρίζονται σε πολλές περιοχές με κενά ανάμεσά τους λαμβάνοντας ονόματα γράμματα του λατινικού αλφαβήτου ξεκινώντας με τον εγγύτερο Α. Οι πιο εμφανείς (σε πλάτος) εξ αυτών είναι οι δακτύλιοι Α και Β που είναι οι πιο φωτεινοί και ο δακτύλιος C που είναι πιο αχνός. Το γνωστότερο κενό μεταξύ των δακτυλίων είναι το χάσμα Κασσίνι που χωρίζει τον Α από τον Β δακτύλιο. Το ανακάλυψε ο Τζιοβάννι Κασσίνι τo 1675 από τον οποίο και έλαβε το όνομά του. Το 1837 ο αστρονόμος Γιόχαν Ένκε, παρατήρησε ένα μικρότερο κενό στη μέση περίπου του δακτυλίου A όπου και αυτό πήρε το όνομά του (χάσμα Ένκε). Ο "Ε" δακτύλιος του Κρόνου αποτελείται από υλικό -πάγο νερού και οργανικές ενώσεις- που εκτινάσσεται από τον δορυφόρο Εγκέλαδο με τη μορφή πιδάκων.


Ο μεγαλύτερος δακτύλιος του Κρόνου ανακαλύφθηκε το 2009 από το τηλεσκόπιο Spitzer της NASA. Η μέγιστη διάμετρός του είναι 20 φορές η διάμετρος του Κρόνου. Απέχει από τον πλανήτη σχεδόν 6 εκατομμύρια χιλιόμετρα ενώ εκτείνεται προς τα έξω άλλα 12 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Είναι διάχυτος, καθώς αποτελείται κατά κύριο λόγο από σωματίδια σκόνης και πάγου, και δεν διακρίνεται στο ορατό φως, εκπέμπει όμως υπέρυθρη ακτινοβολία. Ο δακτύλιος βρίσκεται στην περιοχή που κινείται ένας από τους πιο απομακρυσμένους δορυφόρους του Κρόνου, η Φοίβη. Ο δακτύλιος δημιουργήθηκε από υλικό του δορυφόρου, ενώ θεωρείται υπεύθυνος και για την μαύρη κηλίδα του δορυφόρου Ιαπετού.[2][3]

Η προέλευση των δακτυλίων δεν είναι πλήρως γνωστή. Πιστεύεται ότι δημιουργήθηκαν από μεγάλους δορυφόρους (φεγγάρια) που περιστρέφονταν γύρω από τον πλανήτη και θρυμματίστηκαν από την πρόσκρουσή τους με κομήτες και μετεωροειδείς. Η σύνθεση των δακτυλίων αφορά κυρίως σημαντικές ποσότητες πάγου νερού. Κομμάτια πάγου δείχνουν να περιστρέφονται μαζί με θραύσματα μετάλλων, κόκκους σκόνης και κομμάτια βράχων.


Τελευταία έχει παρατηρηθεί ότι οι δακτύλιοι είναι σχετικά ασταθείς στην πυκνότητα και την περιστροφή τους, κι αυτό σημαίνει αφενός ότι δημιουργήθηκαν σχετικά «πρόσφατα» (μιλώντας με αστρονομικές χρονικές κλίμακες) και αφετέρου ότι κάποια στιγμή θα διαλυθούν.


Σύμφωνα με τις τελευταίες παρατηρήσεις του Κασσίνι συμπεραίνεται πως οι συχνές αλλαγές που παρατηρούνται στη μορφολογία του δακτυλίου F του Κρόνου, οποίος βρίσκεται περί τα 3.400 χλμ πέρα από τον δακτύλιο Α, οφείλονται στη βαρυτική έλξη που ασκούν σε αυτόν τα "περαστικά" φεγγάρια Πανδώρα και Προμηθέας, που περιφέρονται στην ίδια απόσταση με τον δακτύλιο, και είναι υπεύθυνα για τη διατήρηση της συνοχής του. Ακόμα παρατηρήσεις που έγιναν πρόσφατα κατά τη διάρκεια της ισημερίας του Κρόνου, οπότε το επίπεδο των δακτυλίων ευυγραμμίστηκε με τον ήλιο, δείχνουν πως, καθώς περνούν δίπλα από τους δακτύλιους, τα φεγγάρια παρασέρνουν υλικό πάνω από το επίπεδο του δακτυλίου, έως και σε ύψος μερικών χιλιομέτρων.

Εξερεύνηση

Οι περισσότερες σύγχρονες παρατηρήσεις του πλανήτη Κρόνου γίνονται από τη διαστημοσυσκευή Κασσίνι, που από το 2004 βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο και εξερευνά αυτόν και τους δορυφόρους του.

Η πρώτη διαστημοσυσκευή που πλησίασε τον Κρόνο ήταν το Πάιονηρ 11, το 1979. Μετέδωσε εντυπωσιακές φωτογραφίες των δακτυλίων, παρατήρησε τη μαγνητόσφαιρα του πλανήτη και ανακάλυψε μερικούς μικρούς δορυφόρους.


Το σύστημα του Κρόνου εξερευνήθηκε επίσης από τις δίδυμες διαστημοσυσκευές Βόγιατζερ 1 και Βόγιατζερ 2, το Νοέμβρη του 1980 και τον Αύγουστο του 1981, αντίστοιχα. Ο Βόγιατζερ 1 παρατήρησε κυρίως το δορυφόρο Τιτάνα, που συγκέντρωνε το ενδιαφέρον των επιστημόνων ως ο μόνος δορυφόρος του ηλιακού συστήματος με ατμόσφαιρα. Διαπιστώθηκε όμως ότι τίποτα δεν ήταν ορατό κάτω από την πυκνή του ατμόσφαιρα, και στη συνέχεια αλλάζοντας πορεία η διαστημοσυσκευή κατευθύνθηκε έξω από το ηλιακό σύστημα. Ο Βόγιατζερ 2 παρατήρησε και τους υπόλοιπους δορυφόρους, καθώς και τον ίδιο τον πλανήτη, και συνέχισε για τον πλανήτη Ουρανό.

Αστρονομική ναυτιλία

Ο πλανήτης Κρόνος περιλαμβάνεται στους λεγόμενους ναυτιλιακούς πλανήτες, οι οποίοι λαμβάνονται υπόψη σε μετρήσεις για τις ανάγκες επίλυσης προβλημάτων προσδιορισμού γεωγραφικού στίγματος.

 

Κρόνος Saturn symbol.svg

Ο Πλανήτης Κρόνος

Ο πλανήτης Κρόνος

Ανακάλυψη
Ανακαλύφθηκε από Άγνωστος
Ανακαλύφθηκε στους Προϊστορικούς χρόνους
Χαρακτηριστικά τροχιάς
Αφήλιο 1.513.325.783 km
(10,11595804 AU)
Περιήλιο 1.353.572.956 km
(9,04807635 AU)
Ημιάξονας τροχιάς 1.433.449.370 km
(9,58201720 AU)
Εκκεντρότητα 0,055723219
Περίοδος περιφοράς 10.832,327 ημέρες
(29,657296 χρόνια)
Συνοδική Περίοδος 378,09 ημέρες
Μέση Ταχύτητα Τροχιάς 9,69 km/s
Κλίση 2,485240° ως προς την Εκλειπτική
5,51° ως προς τον Ηλιακό
ισημερινό
Μήκος του ανερχόμενου σημείου 113,642811°
Όρισμα του περιηλίου 336,013862°
Δορυφόροι 61
Φυσικά Χαρακτηριστικά
Ισημερινή Ακτίνα 60.268 ± 4 km
(9,4492 γήινες)
Πολική Ακτίνα 54.364 ± 10 km
(8,5521 γήινες)
Πεπλάτυνση 0,097 ± 0,00018
Επιφάνεια 4,27 ×1010 km2
(83,703 γήινες)
Όγκος 8,2713 ×1014 km3
(763,59 γήινες)
Μάζα 5,6846 ×1026 kg
(95,152 γήινες)
Μέση πυκνότητα 0,687 g/cm3
Επιφανειακή Βαρύτητα στον Ισημερινό 8,96 m/s2
Ταχύτητα Διαφυγής 35,5 km/s
Αστρονομική περίοδος περιστροφής 0,439-0,449 ημέρες
(10 h 32-47 min)
Ταχύτητα περιστροφής στον Ισημερινό 9,87 km/s
35.500 km/h
Κλίση άξονα 26,73°
Ορθή αναφορά
του βόρειου πόλου
2 h 42 min 21 s
Απόκλιση 83,537°
Λευκαύγεια 0,342
Φαινόμενο μέγεθος +1,2 ως -0,24
Θερμοκρασία
ελάχ. μέση μεγ.
  134 K  
Χαρακτηριστικά ατμόσφαιρας
Υδρογόνο ~96%
Ήλιο ~3%
Μεθάνιο ~0,4%
Αμμωνία ~0,01%
Αιθάνιο ~0,0007%

 

Πολικό ατμοσφαιρικό εξάγωνο στον Κρόνο


Το διαστημικό όχημα Cassini - Huygens φωτογράφισε πρόσφατα ένα σπάνιο ατμοσφαιρικό φαινόμενο στο βόρειο πόλο του πλανήτη Κρόνου.
Το φαινόμενο αυτό, ένα τεράστιο ατμοσφαιρικό κανονικό εξάγωνο σε βόρειο πλάτος 78 μοιρών, είχε αρχικά παρατηρηθεί και από τα διαστημόπλοια Voyager 1 και 2 πριν από 20 και πλέον χρόνια. Το εξάγωνο, που δεν παρατηρείται στις πολικές περιοχές καμιάς άλλης πλανητικής ατμόσφαιρας, εκτείνεται σε μήκος περίπου 25000 χιλιομέτρων ενώ το ύψος του υπολογίζεται γύρω στα 100 χιλιόμετρα (Εικόνα 1).


Οι παρατηρήσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν με τον οπτικό και υπέρυθρο φασματογράφο χαρτογράφησης (VIMS) του Cassini-Huygens, ο οποίος είναι και το πρώτο όργανο που χαρτογράφησε το "κανονικό εξάγωνο" σε όλο του το μέγεθος και από απόσταση ενός περίπου εκατομμυρίου χιλιομέτρων. Αυτή η ατμοσφαιρική δομή είναι εντελώς πρωτόγνωρη και δεν έχει παρατηρηθεί σε καμιά άλλη πλανητική ατμόσφαιρα μέχρι σήμερα. Αντίθετα με τις επικρατούσες κυκλικές (στροβιλώδεις) ατμοσφαιρικές διατάξεις στη Γη, στην Αφροδίτη ή και στο νότιο πόλο του Κρόνου (Εικόνα 2), αυτή η δομή αποτελείται από 6, σχεδόν ίσες, πλευρές. Αναμφίβολα, πρόκειται για ένα μακροχρόνιο δυναμικό φαινόμενο της ατμοσφαίρας του Κρόνου, κόπως η κόκκινη κηλίδα του Δία, το οποίο παραμένει σταθερό σε σχέση με την περίοδο περιστροφής του πλανήτη που καθορίστηκε με τις πρώτες παρατηρήσεις του Voyager πριν από 27 χρόνια.


Όπως αναφέρουν ο Kevin Baines και η Angioletta Coradini των ερευνητικών κέντρων JPL (Καλιφόρνια) και INAF (Ιταλία) αντίστοιχα και μέλη της ομάδας VIMS, η συγκεκριμένη ατμοσφαιρική δομή δε σχετίζεται με την ακτινοβολία του σέλαος όπως είχε αρχικά προταθεί. Οι σχετικές μελέτες θα συνεχιστούν και στο μέλλον, με την ανάλυση δεδομένων του VIMS και σε διαφορετικά μήκη κύματος, οπότε και θα μελετηθεί η εσωτερική ατμοσφαιρική δυναμική και των άλλων μεγάλων πλανητών ενώ στην περίπτωση του Κρόνου θα υπολογιστεί με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια ο ρυθμός περιστροφής του.

 

Εικόνα1 Το "κανονικό εξάγωνο" στην ατμόσφαιρα του Κρόνου όπως φωτογραφήθηκε από το Cassini. Επιπλέον, διακρίνεται ένα μικρότερο εγγεγραμμένο κανονικό εξάγωνο, σχεδόν ομόκεντρο του πρώτου.
(Δικαιώματα ΝΑΣΑ/JPL, Cassini-Huygens).

 


Εικόνα2 Ο νότιος πόλος του Κρόνου χαρακτηρίζεται από κυκλικές, στροβιλώδεις ατμοσφαιρικές διατάξεις. Το φαινόμενο αυτό είναι σχετικά συνηθισμένο στις ατμόσφαιρες των περισσοτέρων πλανητών του ηλιακού μας συστήματος.
(Δικαιώματα ΝΑΣΑ/JPL, Cassini-Huygens).

 

<<site map

Χρόνος εκτέλεσης : 0.058 δευτερόλεπτα