ΧΟΡΗΓΟΙ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


Δείτε επίσης
Αστρονομία και περιβαλλοντική εκπαίδυση


Η διατήρηση των Aστρονομικών "παραθύρων"
για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισμό

 

Η διατήρηση του αστρονομικού περιβάλλοντος είναι στένα συνδεδεμένη με την  κατανόηση και την αποδοχη της επιστήμης της αστρονομίας από την κοινωνία. Αυτό όμως απαιτεί αποτελεσματική μόρφωση. Ξέρουμε πώς αυτό μπορεί να επιτευχθεί. Αυτό που μας μένει είναι να δραστηριοποιηθούμε στο χώρο της εκπαίδευσης, και να πείσουμε τους συναδέλφους μας και τους μαθητές μας να κάνουν το ίδιο.


Οι άνθρωποι δεν θα ευαισθητοποιηθούν στο πρόβλημα της φωτορύπανσης, αν δεν αναγνωρίσουν την σημασία της αστρονομίας. Στην πραγματικότητα η αστρονομία έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία και τον πολιτισμό σαν αποτέλεσμα των πρακτικών της εφαρμογών και των θρησκευτικών και φιλοσοφικών της επιδράσεων. Αυτή μελετά την αλλαγή των ημερών, των εποχών και των μεγάλης κλίμακας κλιματολογικών αλλαγών. Η Αστρονομία, συνεισφέρει στην ανάπτυξη των μαθηματικών, της πληροφορικής, των επιστημών γενικότερα αλλά και της τεχνολογίας. Ειναι από μόνη της μια δυναμική επιστήμη που προσελκύει το ενδιαφέρον πολλών ανθρώπων. Εχει να κανει με την μελέτη της γέννησης και εξέλιξης του σύμπαντος και της γής. Επίσης έχει αισθητικές και συναισθηματικές πλευρές:  αποκαλύπτει ενα σύμπαν το οποίο είναι απέραντο και πανέμορφο: εξάπτει την φαντασία και την περιέργεια και σου δημιουργεί την ανάγκη για εξερεύνηση και ανακάλυψη. Στο σχολείο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, η Αστρονομία, για να διδάξουμε θέματα σχετικά με το φωτισμό και την βαρύτητα, καθώς και να τονίσουμε την σημασία της παρατήρησης στην επιστημονική μέθοδο. Προσελκύει νέους ανθρώπους στις επιστήμες και την τεχνολογία, αυξανει το γενικό ενδιαφέρον για τις επιστήμες, και είναι μια διασκεδαστική απασχόληση για χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.


Ξέρουμε πολλα πράγματα για την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας και της μάθησης. Οι νέοι άνθρωποι, (αλλά και οι ενήλικες) έχουν παρεξηγήσει τα επιστημονικά θέματα , τα οποία οι καθηγητές πρέπει να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν. Οι επιστημονικές έννοιες  πρέπει να παρουσιάζονται με μια λογική σειρά και σε τετοια ηλικία ώστε οι μαθητές να μπορέσουν να τις κατανοήσουν. Η επιστημονική διδασκαλία είναι πιο αποτελεσματική όταν χρησιμοποιούνται μέθοδοι βασισμένες σε ερωτήσεις και σε διάφορες δραστηριότητες ( Percy 1996a ). Αυτό σημαίνει  ότι η παρατήρηση του ουρανού πρέπει να είναι απαραίτητο κομμάτι της εκπαίδευσης στην αστρονομία. Παρόλο που η ημερήσια αστρονομία είναι πιο εύκολη, απο τη νυχτερινή (τα αστέρια βγαίνουν τη νύχτα οι μαθητές όχι ), οι πλανήτες, τα αστέρια, οι αστερισμοί πρέπει να είναι μέρος κάθε αστρονομικού μαθήματος. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί, για παράδειγμα, αν επιτρέψουμε σε κάθε μαθητή να φτιάξει το δικό του  "ευρετήριο άστρων"(Scharz and Cooper 1994). Μπορούν οι μαθητές, να διδαχθούν στην τάξη πώς να το χρησιμοποιούν , έτσι ώστε να το χρησιμοποιούν το απόγευμα στον ελεύθερο χρόνο τους.


Δυστυχώς υπάρχουν πολλά εμπόδια για την αποτελεσματικότερη διδασκαλία της αστρονομίας. Eλλειψη εκτίμησης της αξίας της , έλλειψη κατανόησης της Αστρονομίας και της Εκπαιδευσης της Αστρονομίας από τους καθηγητές, κυρίως όμως οι βαθια ριζωμένες  κλασσικές μέθοδοι διδασκαλίας με απομνημόνευση και επανάληψης. Οι αστρονόμοι πρέπει να  δουλέψουν με τους καθηγητές για να βελτιώσουν την κατάσταση αυτή , όπως έχει γίνει πολύ αποτελεσματικά στη Γαλλία για πάνω από 20 χρόνια.


Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί για τους ερασιτέχνες αστρονόμους. Ο απλούστερος είναι:"κάποιος που απολαμβάνει την αστρονομία και την καλλιεργεί σαν χόμπυ" .Μεγάλος αριθμός ατόμων ταιριάζει σε αυτόν τον ορισμό είναι άνθρωποι που διαβάζουν για την αστρονομία, παρακολουθούν διαλέξεις ή βλέπουν τηλεοπτικά ντοκυμαντέρ. Μπορεί να τους αρέσει να ατενίζουν τον ουρανό και να ειδικεύονται στο να χρησιμοποιούν χάρτες ουρανού  και τηλεσκόπια. O Williams(1988) έχει προτείνει ένα  διαφορετικό όρισμο "κάποιος που ασχολείται με την αστρονομία, με ζήλο, αλλά δεν το κάνει για να αμοιφθεί" Τέτοιοι ανεξάρτητοι μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στην αστρονομική  έρευνα, μέσα απο την μέτρηση μεταβλητών αστεριών, για παράδειγμα, με την ανακάλυψη κομητών, αστεροειδών, νόβα και σουπερνόβα. Μπορεί επίσης να συνεισφέρουν σημαντικά στην εκπαίδευση  της αστρονομίας (Percy 1997): αφού κάνουν ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά προγράμματα, γράφουν βιβλία και ακόμη άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, κάνουν μαθήματα αστρονομίας και δίνουν διαλέξεις. Επίσης πρόσφερουν εθελοντική εργασία στα Πλανητάρια, στα επιστημονικά κέντρα και στα δημόσια παρατηρητήρια, ενώ διοργανώνουν συγκεντρώσεις για την παρατήρηση αστεριών. Μπορούν επίσης να συνεισφέρουν στην εκπαιδευση στην αστρονομία στα σχολεία, μέσα απο προγράμματα όπως αυτό της Astronomical  Society  of The Pacific, το έργο ASTRO (Βennett 1997).


Αν καθε αστρονόμος και φοιτητής της αστρονομίας ξοδεύουν  2% περισσότερο χρόνο στην εκπαίδευση, τα αποτέλεσματα  θα  ήταν πιο ουσιαστικά. Πρέπει να θυμηθούμε πως, όπως ο Fraknoi (1996) είχε τόσο εύστοχα πει, η εκπαίδευση της αστρονομίας λαμβάνει χώρα σε πολλά άλλα μέρη εκτός της αίθουσας διδασκαλίας: στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο, στις εφημερίδες και τα περιοδικά, στα πλανητάρια και επιστημονικά κέντρα, σε κλάμπ αστρονομίας και  στις συγκεντρώσεις παρατήρησης του έναστρου ουρανού που αυτά διοργανώνουν, σε ομάδες νέων και στο Internet. Τα εργαλεία της ανεπίσημης εκπαίδευσης επηρεάζουν τόσο τους μαθητές όσο και το ευρύτερο κοινό.


επιλεγμένα αποσπάσματα από την ομιλία του

John R. Percy
Erindale Campus, University of Toronto
Mississauga ON Canada L5L 1 C6


 

Αστρονομία και περιβαλλοντική εκπαίδυση

 

 

Η Αστρονομία διδάσκεται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ως μάθημα επιλογής για τους μαθητές της Β’ Λυκείου. Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται (ΥΠΕΠΘ, 2002):


• Να γνωρίσουν οι μαθητές τα φαινόμενα που μελετά η Αστρονομία.
• Να γνωρίσουν τις μεθόδους επιστημονικής παρατήρησης και αξιολόγησης των αστρονομικών παρατηρήσεων.
• Να ασκηθούν σε απλές αστρονομικές παρατηρήσεις.
• Να ενδιαφερθούν για την επιστημονική έρευνα στην Αστρονομία και να κατανοήσουν την αλληλεπίδρασή της με την Τεχνολογία προς την κατεύθυνση της βελτίωσης των συνθηκών της ζωής και του πολιτισμού μας.
• Να ευαισθητοποιηθούν σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος και γενικότερα οικολογικού περιεχομένου.


Η διδασκαλία της Αστρονομίας ως μάθημα επιλογής, και μάλιστα στο Λύκειο, έχει ως συνέπεια ένα μικρό μόνο ποσοστό των Ελλήνων μαθητών να έχει την ευκαιρία να διδαχθεί τις βασικές αρχές της επιστήμης. Χάνεται έτσι μια ευκαιρία να προσεγγίσουμε τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών με τρόπο πρωτότυπο και δημιουργικό. Πράγματι, σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές και υπεύθυνους σχεδιασμού εκπαίδευσης στη Μεγάλη Βρετανία, το διάστημα ασκεί «άμεση και θετική επίδραση στις επιλογές σπουδών και επαγγέλματος» και αυξάνει την ενεργοποίηση των μαθητών στις φυσικές επιστήμες, ανεξάρτητα από φύλο, ηλικία, ικανότητα ή πολιτιστικό επίπεδο (Spencer & Hulbert G, 2006).


Ένας τρόπος να προσφέρουμε στους μαθητές, τόσο του Γυμνασίου όσο και του Λυκείου, τη δυνατότητα να ασχοληθούν με την Αστρονομία, παρέχεται μέσα από Προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Σύμφωνα με  το Ν.1892/90 και τις αντίστοιχες Εγκυκλίους (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, χ.χ.), η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο της  Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης τα Προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης υλοποιούνται εθελοντικά τόσο εκ μέρους των εκπαιδευτικών όσο και των μαθητών σε ώρες εκτός ωρολογίου προγράμματος. Σκοπός της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον του, να ευαισθητοποιηθούν για τα προβλήματα που συνδέονται με αυτό και να δραστηριοποιηθούν με ειδικά προγράμματα, ώστε να συμβάλουν στη γενικότερη προσπάθεια αντιμετώπισής τους. Ως εκπαιδευτική διαδικασία/δραστηριότητα οδηγεί στη διασαφήνιση εννοιών, την αναγνώριση αξιών, την ανάπτυξη/καλλιέργεια ψυχοκινητικών δεξιοτήτων και στάσεων που είναι απαραίτητες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και στη διαμόρφωση κώδικα συμπεριφοράς γύρω από τα προβλήματα που αφορούν στην ποιότητα  του περιβάλλοντος σε ατομικό και στη συνέχεια σε ομαδικό/κοινωνικό επίπεδο.


Το πλαίσιο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης διατυπώνεται, σύμφωνα με τα παραπάνω, αρκετά γενικά και δημιουργεί ίσως την ψευδή εντύπωση ότι τα αντίστοιχα προγράμματα πρέπει να έχουν ως αντικείμενο  διαπραγμάτευσης μόνο περιβαλλοντολογικά προβλήματα. Κατά συνέπεια φαίνεται να μην υπάρχει χώρος για υλοποίηση προγραμμάτων Αστρονομίας μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Τα επιχειρήματα ωστόσο υπέρ της  περιβαλλοντικής φύσης της επιστήμης της Αστρονομίας είναι πολλά (Σπύρου, 2004), και παρά τις κατά τόπους δυσκολίες έγκρισης των υποβαλλομένων προγραμμάτων, τελικά τα σχετικά προγράμματα προκρίνονται και  υλοποιούνται.


Πιερράτος Θεόδωρος , Φυσικός (MSc)
Εκπαιδευτικός Β/θμιας Εκπ/σης
[email protected]

 

 

<<site map

Χρόνος εκτέλεσης : 0.083 δευτερόλεπτα